PROMETHEUS STAL HET VUUR VAN DE GODEN
EN SCHONK HET AAN DE MENSHEID
DAARVOOR WERD HIJ VASTGEKETEND AAN EEN ROTS
OM EEUWIG TE WORDEN GEKWELD
Dr. Oppenheimer.
1. SPLIJTING
Dr. Oppenheimer.
Ik begrijp dat u eerst een verklaring wilt afleggen.
Ja, edelachtbare. - Wij zijn geen rechters.
Uiteraard niet.
Leden van de veiligheidscommissie...
…de zogenaamde belastende informatie in uw tenlastelegging…
…kan slechts goed worden begrepen in de context van mijn leven en werk.
Hoelang heeft hij getuigd?
2. FUSIE
Dat ben ik vergeten.
De hele hoorzitting duurde een maand.
Een beproeving. - Ik heb alleen het transcript gelezen.
Wie wil er z'n hele leven rechtvaardigen?
Was u er niet bij? - Als voorzitter mocht ik dat niet.
Gaan ze daar echt naar vragen? Het is jaren geleden.
Vier jaar. - Vijf.
Oppenheimer verdeelt Amerika nog steeds. Ze zullen willen weten wat uw positie was.
Senator Thurmond wil niet dat u het idee hebt dat u terechtstaat.
Dat had ik ook niet tot je dat net zei.
Mr Strauss... - Admiraal.
Dit is een formaliteit.
President Eisenhower wil u als minister. De Senaat moet u wel goedkeuren.
En als ze me naar Oppenheimer vragen?
Dan geeft u eerlijk antwoord. Geen senator kan ontkennen dat u uw plicht hebt gedaan.
Het wordt ongemakkelijk.
Wie wil er z'n hele leven rechtvaardigen?
Waarom vertrok u uit de VS?
Ik wilde de nieuwe fysica bestuderen.
Kon dat hier dan niet?
De faculteit In Berkeley was toch toonaangevend?
Ja, wel toen ik die eenmaal had opgebouwd.
Maar ik moest eerst naar Europa. Ik heb in Cambridge bij Patrick Blackett gestudeerd.
Was u daar gelukkiger dan in Amerika?
Gelukkiger?
Ik had heimwee...
…was emotioneel onvolwassen...
…en werd gekweld door beelden van een verborgen universum.
Klunzig in het lab.
Jezus, Oppenheimer. Heb je überhaupt wel geslapen?
Opnieuw. - Ik wil dat college bijwonen.
Waarom? - Het is van Niels Bohr.
Helemaal vergeten.
Goed, laten we gaan.
Jij niet, Oppenheimer. Jij moet die platen nog coaten.
Kwantumfysica is niet een stap voorwaarts...
…maar een nieuwe manier om de werkelijkheid te begrijpen.
Einstein opende de deur...
…en wij vangen nu een glimp op van een wereld binnen onze wereld.
Een wereld van energie en paradoxen die niet iedereen kan accepteren.
Gaat het wel?
Niels, dit is J. Robert Oppenheimer.
Waar staat de 'J' voor? - Nergens voor, kennelijk.
Jij stelde gister de enige goeie vraag.
Niemand twijfelt aan z'n intellect, maar z'n labwerk laat wat te wensen over.
U gaf hetzelfde college... - Aan Harvard. Je vroeg me toen hetzelfde.
Waarom? - Uw antwoord beviel me niet.
Beviel het je gister beter? - Veel beter.
Je kunt de steen optillen voordat je klaar bent voor de slang eronder.
Je bent er nu klaar voor. Maar werken in het lab bevalt je niet.
Vertrek uit Cambridge met z'n proefjes. Ga ergens heen waar ze je laten denken.
Waarheen?
Göttingen. - Born.
Ga in Duitsland studeren bij Max Born. Bekwaam je in de theorie.
Ik kondig je komst wel aan.
Er zit een worm in.
Hoe is je wiskunde? - Te zwak voor wat hij wil worden.
Algebra is net bladmuziek. Het gaat er niet om of je noten kunt lezen...
…maar of je de muziek kunt horen. Hoor je de muziek, Robert?
Ja.
De senator uit Wyoming.
Admiraal Strauss, ik ben geïnteresseerd in uw relatie met dr. Oppenheimer.
U hebt hem leren kennen in 1947? - Correct.
U was voorzitter van de Atomic Energy Commission?
Klopt, maar ik heb Robert leren kennen in m'n hoedanigheid als bestuurslid…
…van het Institute for Advanced Study in Princeton.
Na de oorlog was hij de wereldberoemde fysicus…
…en ik was erop gebrand dat hij ons instituut zou leiden.
Dr. Oppenheimer. Wat een eer.
Mr Strauss. - Je spreekt het uit als Sfraws.
Bij mijn naam maakt het niks uit. Iedereen snapt wel dat ik Joods ben.
Ik ben preses van Temple Emanu-El in Manhattan.
In het zuiden spreken ze het uit als Straws.
Welkom bij het instituut. Het gaat u vast zeer goed bevallen.
Zeker het wandelingetje.
Dat huis is voor u en uw vrouw en uw... twee kinderen, is het niet?
Ik ben een groot bewonderaar van uw werk.
Hebt u ook natuurkunde gestudeerd? - Om vier uur wordt hier thee geserveerd.
Nee, ik heb geen natuurkunde gestudeerd. Ik ben een selfmade man.
Daar heb ik wel iets mee. Mijn vader was dat ook.
Dit zou dan uw kamer worden.
Hij is er bijna elke middag.
Ik heb me altijd afgevraagd…
…waarom u hem niet bij het Manhattanproject hebt gehaald.
De grootste wetenschapper van onze tijd. - Van zijn tijd.
Einsteins relativiteitstheorie is al meer dan veertig jaar geleden gepubliceerd.
Maar hij heeft de kwantumwereld nooit omarmd.
'God dobbelt niet.' -Inderdaad.
Hebt u nooit overwogen fysica te gaan studeren?
Ik heb ervoor gekozen om schoenen te verkopen.
Lewis Strauss was ooit een eenvoudige schoenverkoper.
Nee, gewoon een schoenverkoper.
Ik wil u best aan hem voorstellen. - Dat is niet nodig.
Ik ken hem al jaren.
Albert.
Waarom negeerde hij mij? Wat hebt u tegen hem gezegd?
Maak u geen zorgen.
Er zijn zaken in mijn verleden waarvan u op de hoogte moet zijn.
Als voorzitter van de AEC heb ik uw veiligheidsdossier al kunnen lezen.
Maakt u zich geen zorgen? - Nee, u hebt zo veel voor uw land gedaan.
Tijden veranderen.
Dit instituut wil een veilige plek bieden aan onafhankelijke geesten.
Dat bent u. U bent hier perfect geschikt voor.
Dan zal ik het overwegen. Ik zie u morgen bij de AEC-vergadering.
Dit is een van de meest prestigieuze posities in het land.
Met een heerlijk wandelingetje. Daarom zal ik het overwegen.
Dr. Oppenheimer bracht z'n verleden dus voordat u hem benoemde bij u ter sprake?
Baarde het u geen zorgen?
Ik dacht op dat moment alleen maar aan wat hij tegen Einstein had gezegd.
En later?
We weten allemaal wat er later is gebeurd.
Tijdens uw verblijf in Europa ontmoette u veel fysici uit andere landen.
Dat klopt. - Ook Russen?
Ik geloof het niet. Mag ik doorgaan met m'n verklaring...
Mr Robb, u hebt straks volop tijd voor uw kruisverhoor.
Na Göttingen ging ik naar Leiden, waar ik Isidor Rabi leerde kennen.
Een Yank over de nieuwe fysica. Dat wil ik niet missen.
Ik ben zelf ook Amerikaan. - Verrassend.
Laat maar weten als je het Engels niet begrijpt.
Wat zegt hij?
Nee, bedankt. - Het is nog een eind naar Zürich.
Als je nog magerder wordt, verdwijn je tussen de kussens.
Ik ben Rabi. - Oppenheimer.
Ik was bij je college over moleculen, maar ik kreeg het maar half mee.
Hoe kan het dat jij Nederlands spreekt?
Het leek me handig om het dit semester te leren.
Goed genoeg om een college over kwantummechanica te geven?
Ik wilde mezelf uitdagen. - Kwantumfysica was niet uitdagend genoeg.
Schvitzer.
Uitslover. Je spreekt wel Nederlands, maar geen Jiddisch?
Dat spreken ze weinig aan mijn kant van het park.
Heb je heimwee? - Heel erg.
Krijg je weleens het idee dat wij hier niet zo welkom zijn?
Natuurkundigen?
Grapjas. - Niet op de faculteit.
Dat zijn ook allemaal Joden.
Eet wat.
Er is een Duitser die je moet opzoeken.
Heisenberg.
Je zou kunnen veronderstellen dat achter de kwantumwereld..
…nog een echte wereld ligt waarin causaliteit nog geldig is...
…maar dergelijke speculatie lijkt ons eerlijk gezegd vruchteloos.
Dank u. Nog een prettige dag.
Geweldig.
Dr. Oppenheimer. - Ja, uw paper over moleculen was erg goed.
U was daarvoor de inspiratiebron. - Laten we samen een artikel publiceren.
Ik moet terug naar Amerika.
Waarom? Daar neemt niemand kwantummechanica serieus.
Daarom juist.
Hij heeft heimwee naar de ravijnen van Manhattan.
Van New Mexico. - Komt u uit New Mexico?
New York. Maar m'n broer en ik hebben een ranch bij Santa Fe.
Dat is het Amerika dat ik mis. - Dan zou ik maar naar huis gaan, cowboys.
Hij is de cowboy. Ik heb helemaal niks met paarden.
Het was me een genoegen.
Hebt u Heisenberg ooit teruggezien?
Niet in eigen persoon, maar...
…onze paden hebben elkaar gekruist.
In de VS kreeg ik een aanstelling aan zowel Caltech als Berkeley.
STRALINGSLABORATORIUM
Dr. Lawrence, neem ik aan?
Jij bent vast Oppenheimer.
Wil je kwantumtheorie gaan doceren®? - Ja, hiernaast.
Kon je geen betere plek krijgen? - Ik wou vlak bij de practici zitten.
Met theorie alleen kom je er niet, hè? We bouwen een elektronenversneller.
Wil je helpen? - Met bouwen?
Nee. Maar ik wil er wel m'n theorieën mee testen.
Wanneer begin je met lesgeven? - Over een UUr.
Een seminar? - Een student.
Eén student? Is dat alles?
Ik doceer iets volslagen nieuws.
Maar zodra je ziet wat er mogelijk is.. - Kun je niet meer terug.
Ik ben hier vast niet… - Mr Lomanitz”?
Je bent hier goed. Ga zitten.
Wat weet je van kwantummechanica?
Ik ben bekend met de basisbeginselen. - Dan doe je het verkeerd.
Bestaat licht uit deeltjes of uit golven?
Volgens de kwantummechanica uit beide. Hoe kan dat?
Dat kan niet.
En toch is het zo. Het is een paradox, en toch werkt het.
Mr Lomanitz. Dat zit wel goed.
Mr Snyder.
Neem een ster.
Een gigantische brandende oven in de ruimte.
Het vuur wil naar buiten, maar wordt door de zwaartekracht tegengewerkt.
Maar als die oven afkoelt en de zwaartekracht wint, krimpt hij.
Dan neemt de dichtheid toe. - Waardoor de zwaartekracht toeneemt.
En daardoor de dichtheid.
Een vicieuze cirkel tot… Wat is de limiet?
Geen idee. Volg de wiskunde, dan beland je op onbekende plekken.
Ik?
Ja, jij bent beter in wiskunde dan ik.
In dr. Oppenheimers dossier stonden details over z'n activiteiten in Berkeley.
Waarom werd er al voor de oorlog een dossier over hem aangelegd?
Dat moet u Mr Hoover vragen.
Ik vraag het u, admiraal Strauss.
Ik vermoed dat het te maken had...
…met zijn linkse politieke activiteiten.
STEUNBETUIGING SPAANSE LOYALISTEN
Je moet in de collegezaal geen politiek toestaan, Oppie.
Ik heb dat zelf opgeschreven.
Jij omarmt de revolutie in de fysica. Zie je niet dat die overal plaatsvindt?
Picasso, Stravinsky, Freud, Marx.
Amerika heeft z'n revolutie al gehad.
Ik meen het, hou het uit het lab.
M'n hospita organiseert vanavond een discussiegroep. Heb je interesse?
Politiek in Berkeley is een stel filosofiestudenten en communisten…
…die praten over integratie.
Is dat niet belangrijk? - Ik ga liever stemmen dan praten.
Het is vrijdag. Kom, we gaan uit eten. - Ik heb daar afgesproken met m'n broer.
Hoe zijn die activiteiten onder de aandacht van de FBI gekomen?
Als ik het me goed herinner...
…noteerde de FBI kentekens op plekken waar communisten bijeenkwamen...
…en daarbij dook zijn naam op.
Nou heb ik je.
Sorry. - Frank.
Je kent Jackie al. - Goedenavond.
Robert, ik wil je voorstellen aan Chevalier.
Dr. Haakon Chevalier, dr. Robert Oppenheimer.
Aangenaam. - Dit is m'n broertje Frank.
En dit is.. - Nog steeds Jackie.
Chevalier. De literator? - En jij hebt al een hele reputatie.
Wat heb je gehoord? - Je doceert een radicaal nieuwe fysica.
Daar snap ik niks van, maar ik wist niet dat je partijlid was.
Ben ik ook niet. - Nog niet.
We overwegen het. Laatst...
Ik steun veel doelen. - De Spaanse Burgeroorlog?
Een door fascisten bedreigde democratische republiek. Uiteraard.
Onze overheid vindt socialisme een grotere bedreiging dan fascisme.
Niet lang meer. Kijk wat de nazi's met de Joden doen.
Ik stuur collega's in Duitsland geld zodat ze kunnen emigreren. Ik moet iets doen.
M'n eigen werk is zo abstract.
Waar werk je aan? - Aan wat er gebeurt met stervende sterren.
Sterven sterren dan?
Als ze sterven, koelen ze af en storten ze in.
Hoe groter de ster, hoe gewelddadiger z'n einde.
De zwaartekracht wordt zo sterk dat niets eraan kan ontsnappen.
Zelfs licht niet.
Gebeurt dat echt? - Volgens onze berekeningen wel.
Hopelijk zal een astronoom er ooit eentje vinden.
Maar met alleen een theorie kun je geen levens beïnvloeden.
Als je geld naar Spanje stuurt, doe dat dan via de communistische partij.
Dan komt het bij het front. - Mary heeft me deze meegegeven.
Ik ben Jean. - Robert.
Haakon Chevalier. Van die vakbondsvergadering vorige maand.
Robert zegt dat hij geen communist is. - Dan weet hij er te weinig van.
Ik heb Das Kapifa/ gelezen. Alle drie de delen. Telt dat ook?
Dan ben je belezener dan de meeste partijleden.
Nogal gezwollen proza. Hij zegt ook: Eigendom is diefstal.
'Bezit.'
'Bezit'? - 'Bezit', niet 'eigendom'.
Sorry, ik heb het in het Duits gelezen.
Het gaat niet om het boek, maar om de ideeën. Je klinkt niet bevlogen.
Ik wil de vrijheid houden om na te denken over een betere wereld.
Waarom je beperken tot één dogma? - Kies jij als fysicus je eigen regels?
Of richt je al je energie op het bevorderen van vooruitgang?
Ik hou graag wat speelruimte.
Verkondig je altijd de partijlijn?
Ik ben ook gesteld op speelruimte.
Wacht.
Onverwacht.
Wat? - Voor een fysicus.
Heb jij dan alleen maar boeken van Freud?
Mijn achtergrond is eigenlijk meer… - Jungiaans?
Ben je bekend met analyse?
Als postdoc in Cambridge heb ik wat mentale problemen gehad.
Vertel. - Ik probeerde m'n docent te vergiftigen.
Haatte je hem? - Ik mocht hem heel graag.
Je had gewoon een beurt nodig.
M'n therapeut heeft het in twee jaar niet zo bondig verwoord.
Je bent minder gecompliceerd dan iedereen denkt.
We zijn allemaal simpele zielen. - Ik niet.
Wat is dit? - Sanskriet.
Kun je dit lezen? - Ik ben het aan het leren.
Lees dit eens.
In dit deel toont Vishnu zijn vierarmige wezen...
Lees de woorden.
'Nu ben ik de dood geworden.
De vernietiger van werelden.'
Dit lijkt me prima.
Het klaart nog wel op.
De lucht koelt 's nachts af en vlak voor zonsopgang klaart het op.
Ik ga trouwen.
Frank. Van harte. - Dank je.
Met Jackie? - Ja, met Jackie. De serveerster.
Het klaart inderdaad op. Ik ga kijken of ik sterren kan zien.
Je mond vol over de gewone man, maar Jackie is niet goed genoeg voor je?
Wij zijn partijlid en dat zint jou niet. Mag alleen jij maar lid zijn?
Ik ben geen partijlid. En zij had jou niet moeten overhalen.
De halve faculteit is communist. - Niet die helft.
Ik ben je broer. Ik wil dat je goed uitkijkt.
En ik wil jou het liefst wurgen.
Ik wil niet bang zijn om fouten te maken in het leven.
Als jij gelukkig bent, ben ik dat ook.
Dan ben ik gelukkig omdat jij gelukkig bent.
Het is alsof ik bijna een van je zwarte sterren kan zien.
Dat gaat niet. Dat is het nou juist. Hun zwaartekracht slokt het licht op.
Het is een soort gat in de ruimte.
Alles oké met Frank? - Ja. Hij heeft gewoon een stomme broer.
Het is hier echt bijzonder.
Toen ik jong was...
…dacht ik dat als ik een manier kon vinden...
…om natuurkunde en New Mexico te combineren...
…m'n leven perfect zou zijn.
Daarvoor ligt dit wat te afgelegen.
Laten we gaan slapen.
Die mesa die we vandaag zagen is een van m'n lievelingsplekken.
We gaan hem morgen beklimmen. - Hoe heet hij?
Los Alamos.
Ik had er niet op gerekend je vandaag te zien.
Moet ik soms een afspraak maken?
Hé, kom terug. - Alvarez?
Oppie.
Wat is er?
Het is ze gelukt. Hahn en Strassmann in Duitsland.
Ze hebben de uraniumkern gespleten.
Hoe?
Door hem te beschieten met neutronen. - Ze hebben het atoom gespleten.
Onmogelijk.
Ik ga proberen het te reproduceren.
Zie je? Het kan niet.
Heel elegant. Heel duidelijk.
Er is alleen wel één probleem. - Waar?
Hiernaast. Het is Alvarez gelukt.
Moet je kijken. Zie je die enorme pulsen?
De afgelopen tien minuten heb ik er wel dertig gezien.
Met theorie alleen kom je er niet.
Tijdens dat proces...
…komen neutronen vrij waarmee andere uraniumatomen kunnen worden gespleten.
Een kettingreactie. Jij denkt wat ik denk.
Dat denken alle fysici die het nieuws hebben gelezen.
Wat denken wij allemaal?
Een bom, Alvarez.
Een bom.
Geen bloemen, had ik gezegd.
Wat wil je nou van mij? - Ik wil niks van jou.
Maar je blijft me wel bellen. - Neem dan niet op.
Ik zal er altijd voor je zijn.
Goed dan. Maar geen bloemen meer.
Ga je niet mee?
Het houdt een keer op, Robert.
Zo simpel ligt het niet, Hoke.
Chevalier, goed je te zien. Jou ook, Barbara.
En de illustere dr. Oppenheimer.
Mijn naam is Eltenton. - Aangenaam.
Kunt u misschien iets zeggen over vakbonden op campussen?
Mogen we er even door?
Ik werk bij Shell. We hebben chemici en ingenieurs..
…dus waarom ook geen academici?
Oppie, Oppie.
Leraren hebben een vakbond, dus waarom universitair docenten niet?
Moet je niet ergens zijn? - Academici hebben ook rechten.
Ik krijg zo bezoek. - Dan blijf ik nog wel even.
Niet deze keer.
Richard. Dr. Bush. Wat brengt jullie helemaal hier?
Zeg maar tegen Ruth dat ik donderdag in Pasadena ben.
Uw paper over zwarte gaten is gepubliceerd.
Waar is Hartland? Haal Hartland.
1 september 1939. Dit is een historische dag.
Onze paper is gepubliceerd. - Er is belangrijker nieuws.
HITLER VALT POLEN BINNEN
STEDEN GEBOMBARDEERD
Tijdens de Battle of Britain merkte ik dat ik steeds minder sympathie kreeg...
…voor de neutraliteitspolitiek die communisten voorstonden.
Toen Hitler Rusland binnenviel en we bondgenoten werden...
…keerde die sympathie toen terug? - Nee.
Mijn veranderende denkbeelden over Rusland...
…hebben niet tot een breuk met andersdenkenden geleid.
Mijn vrouw Kitty was tijdens een eerder huwelijk lid van de communistische partij.
Hier bewaar ik de goeie flessen.
Dit is toch het huis van de Tolmans? - Ik woon hier als ik aan Caltech werk.
Kan ik jullie helpen? - Het lukt wel, Ruthie.
Goed, je bent dus bioloog.
Ik ben nu gepromoveerd tot huisvrouw.
Kun je kwantummechanica aan me uitleggen? Het klinkt zo raadselachtig.
Dat is het ook.
Dit glas..
…dit drankje...
…dit aanrechtblad...
…onze lichamen...
Alle dingen…
…Zijn grotendeels lege ruimte.
Groepen energiegolfjes die bij elkaar worden gehouden.
Waardoor?
Krachten die sterk genoeg zijn om ons te laten denken dat materie vast is…
…verhinderen dat mijn lichaam door het jouwe kan bewegen.
Jij bent getrouwd met dr. Harrison. - Niet heel erg getrouwd.
Er is iemand tot wie ik me voel...
Voelt zij hetzelfde? - Soms. Niet vaak genoeg.
Ik ga naar New Mexico.
Naar m'n ranch, met vrienden. Kom ook.
Met je man, bedoel ik. - Natuurlijk.
Maar je weet dat dat geen enkel verschil zal maken.
Waarom ben je met hem getrouwd? - Ik voelde me verloren. En hij was aardig.
Verloren?
M'n vorige man was overleden en ik wilde geen weduwe zijn op m'n 28ste.
Wie was je eerste man dan? - Niemand. Maar m'n tweede was Joe Dallet.
Hij was van rijke komaf, net als ik.
Vakbondsleider in Youngstown, Ohio. Ik was heel verliefd.
Hoe verliefd?
Ik heb vier jaar bonen en pannenkoeken gegeten…
…en de Daily Worker uitgedeeld bij fabrieken.
Op m'n 36ste was ik er klaar mee.
Ik verliet de partij, maar na een jaar wou ik hem terug. Hem, niet de Dai/y Worker.
Maar hij wilde naar Spanje. - Vechten voor de Loyalisten?
Hij voegde zich bij de Brigades. En ik wachtte op hem.
Joe sneuvelde vrijwel meteen.
Voor een ideologie. Voor niks. - De Spaanse Republiek is niet niks.
Mijn man offerde onze toekomst op om één fascistische kogel op te vangen.
Dat noem ik wel 'niks'.
Klinkt wel wat reductief. - Pragmatisch.
Nu ben ik hier.
Waar dit ook mag zijn.
Ik wilde niet dat je het van een ander zou horen.
Je hebt in elk geval geen bloemen meegenomen.
We weten allebei dat ik niet ben wat jij zoekt, Jean.
Maar er gaat nu wel een deur dicht.
Nee.
Wat mij betreft niet.
Ze is al zwanger. Snel gedaan. - Een man doet wat hij moet doen.
Ik had het over haar. Daar was ze op uit.
En haar echtgenoot? - We hebben gepraat. Ze gaan scheiden.
Dan kunnen we trouwen voordat je ziet dat ze zwanger is.
Wat beschaafd.
Idioot. Dit is jouw gemeenschap.
Denk je soms dat de regels niet voor jou gelden?
Met genialiteit kom je een heel eind.
Je moet de enige mensen die snappen wat je doet niet van je vervreemden.
Ooit zul je ze nodig hebben.
De Federation of Architects, Engineers, Chemists and Technicians.
EEN VAKBOND VOOR HET STRALINGSLAB
Lomanitz, wat verdien jij? - Daar gaat het niet om.
Wat hebben jullie gemeen met boerenknechten en dokwerkers?
Heel veel.
Iedereen naar buiten. Nu.
Jij niet.
Waar ben je mee bezig?
Het is een vakbond. - Met allemaal communisten.
En dus? Ik zit niet bij de partij.
Ik mag jou niet bij het project halen vanwege deze onzin.
Ik mag je niet eens vertellen wat het project is.
Dat weet ik wel. - O ja?
Einstein en Szilard hebben Roosevelt gewaarschuwd voor een Duitse bom.
En ik weet wat het betekent als de nazi's die krijgen.
En ik niet?
Het zijn niet jouw mensen die ze in kampen drijven. Het zijn mijn mensen.
Jij denkt dat ik ze informeer over je politieke activiteiten.
Kijk eens in je achteruitkijkspiegel als je van een vergadering komt.
Luister eens naar de geluiden op je telefoonlijn en wees niet zo naïef.
Wat willen ze nou van mij weten? - Je bent verwaand, maar ook belangrijk.
Ik snap het.
Wees gewoon iets meer... - Pragmatisch.
Ik licht Lomanitz en de rest wel in. Maak je geen zorgen. Ik stop ermee.
Welkom bij de oorlog dan.
Ik moest een vragenlijst invullen en kreeg te horen...
…dat mijn linkse activiteiten geen belemmering zouden zijn…
…voor m'n deelname aan het atoomprogramma.
Waarom werden z'n communistische banden tijdens de oorlog niet als risico gezien?
Ik kan niets zeggen over de tijd voordat ik hem had ontmoet.
En na de oorlog?
Toen was dr. Oppenheimer de meest gerespecteerde wetenschapper ter wereld.
Daarom heb ik hem gevraagd voor Princeton en adviseerde hij de AEC.
Zo simpel was het.
Waar beschuldigen ze me van?
Ze willen weten wat er tussen 1947 en 1954 is gebeurd...
…waardoor u van mening veranderde over Oppenheimers security clearance.
Ik was voorzitter van de AEC, maar ik heb Robert niet beschuldigd.
Wie dan wel? - Een oud-staflid van de JCAE.
Een rabiate anticommunist genaamd Borden.
Hij eiste dat de FBI in actie kwam.
Waarom stapte hij niet naar de AEC?
Waarom zou je zelf het mes ter hand nemen?
Wat had Borden tegen Oppenheimer? - Het was het McCarthy-tijdperk.
Je werd al om de geringste verdenking van communisme ontslagen.
In z'n dossier stonden zaken over z'n communistische broer, schoonzus...
…verloofde, beste vriend, echtgenote. En dan was er nog het Chevalier-incident.
Maar hoe kreeg Borden Oppenheimers dossier in handen?
Dat kreeg hij van iemand.
Iemand die Robert de mond wilde snoeren.
Wie? - Wie zal het zeggen?
Het liet Robert koud dat hij de politici in Washington tegen de haren in streek.
Zijn opvattingen waren gezaghebbend…
…en hij had niet altijd geduld met ons stervelingen.
Ik kreeg er ook vaak van langs.
Er werd in de AEC gestemd over de export van isotopen naar Noorwegen.
Robert zette me compleet voor schut.
Maar admiraal Strauss heeft eerder gezegd...
…dat onze vijanden deze isotopen kunnen gebruiken om kernwapens te maken.
Je kunt ook een schep gebruiken om ze te maken. Sterker nog, die gebruik je ook.
Je kunt een flesje bier gebruiken bij het maken van kernwapens.
Isotopen zijn minder nuttig dan elektronische componenten...
…maar nuttiger dan een sandwich.
Genialiteit is geen garantie voor wijsheid.
Hoe kon de man die zo veel zag zo blind zijn?
Kitty?
Het project. Ik mag meedoen.
Ik doe mee. - Dat moeten we vieren.
Moet je niet even naar hem toe?
Ik doe verdomme de hele dag al niks anders.
Kom eens, lieverd.
Ik weet niet hoe ik dit moet zeggen. Ik schaam me ervoor dat ik het vraag.
Geen punt.
Neem Peter in huis. - Tuurlijk.
Voor een tijdje, Hoke. Een tijdje.
Weet Kitty dat je hier bent? - Ja, natuurlijk.
Natuurlijk weet ze dat.
Wij zijn egoïstische, vreselijke mensen.
Laat ook maar.
Egoïstische, vreselijke mensen beseffen niet dat ze egoïstisch en vreselijk zijn.
Ga zitten.
Robert, jij kijkt voorbij de wereld waarin we leven.
Daar betaal je een prijs voor. Natuurlijk helpen we je.
Alles verandert, Robert. - Een kind verandert altijd.
Nee, de wereld slaat een nieuwe richting in.
Een transformatie.
Dit is jouw moment.
We stellen een groep samen... - Niet 'we'. Jij moet het doen.
Dit gaat Lawrence niet lukken.
En Tolman en Rabi ook niet. Jou wel.
Wie zijn die militairen?
Ik dacht dat jij dat wel zou weten.
Dr. Oppenheimer.
Ik ben kolonel Groves. Dit is luitenant-kolonel Nichols.
Breng dat naar de stomerij.
Als u een luitenant-kolonel al zo bejegent...
…vraag ik me af wat u doet bij een bescheiden wetenschapper.
Die ben ik nog nooit tegengekomen.
Er woedt overal oorlog, maar ik moet in Washington blijven.
Waarom? - Ik heb het Pentagon gebouwd.
Daarom krijg ik nu de leiding over het Manhattan Engineer District.
En dat is?
Niet zo bijdehand. U weet heel goed wat dat is.
Evenals de helft van alle natuurkundefaculteiten.
Dat is probleem nummer één.
Niet het bemachtigen van voldoende uraniumerts?
Ik heb op m'n eerste dag 1200 ton gekocht.
En de verwerking? - We zijn aan het bouwen in Oak Ridge.
Nu zoek ik nog een wetenschappelijk directeur.
En mijn naam werd genoemd? - Nee.
Ook al hebt u de kwantummechanica hier geïntroduceerd. Ik was nieuwsgierig.
Wat bent u te weten gekomen?
U bent een dilettant, een rokkenjager, mogelijk een communist...
Ik ben een New Deal Democrat. - Mogelijk, zei ik.
Labiel, theatraal, egoïstisch, neurotisch...
Niks positiefs? Niet eens 'hij is briljant, maar…
Dat is vanzelfsprekend in uw kringen, dus nee.
Alleen Richard Tolman had iets positiefs te melden.
Hij vindt dat u integer bent.
Maar hij lijkt me meer te snappen van wetenschap dan van mensen.
Toch bent u hier. U vertrouwt iemand niet snel.
Ik vertrouw helemaal niemand.
Waarom hebt u geen Nobelprijs? - Waarom bent u geen generaal?
Dat word ik hiermee. - Wie weet win ik hem hiermee.
Voor het maken van een bom? - Alfred Nobel vond het dynamiet uit.
Hoe zou u te werk gaan?
Theoretische kennis omzetten in een bruikbaar wapen, sneller dan de nazi's.
Die hebben een jaar voorsprong. - Anderhalf.
Hoe weet u dat? - Snelle neutronen kostten ons 'n halfjaar.
Hun hoofd onderzoek had die tijd niet nodig.
En wie is dat? - Werner Heisenberg.
Hij heeft een enorm goed intuïtief begrip van atoomstructuren.
Kent u zijn werk? - Ik ken hem.
En ook Walther Bothe, Von Weizsäcker en Diebner. De Duitsers liggen ver voor.
Eén ding is in ons voordeel. - En dat is?
Antisemitisme.
Hitler noemde kwantumfysica 'Joodse wetenschap'. Dat zei hij tegen Einstein.
Onze enige hoop is dat Hitler zo verblind is door haat…
…dat hij Heisenberg niet de middelen geeft die nodig zijn.
Onze beste mensen weten nu niks van elkaars werk.
Goed voor de compartimentering. - Samenwerking leidt tot efficiëntie.
Gebrekkige veiligheid kan ons de winst kosten. Inefficiëntie zal dat zeker doen.
De Duitsers weten sowieso meer dan wij. - De Russen niet.
Met wie zijn we ook alweer in oorlog?
Iemand met uw verleden kan beter niet het gevaar van het communisme relativeren.
Goed punt. Maar nee. - U zegt geen 'nee' tegen mij.
Wel als u het verkeerd ziet. - Dus u aanvaardt de baan?
Ik neem het in overweging.
Ik snap nu hoe u aan uw reputatie komt.
M'n favoriete respons was: Oppenheimer kan nog geen hamburgertent runnen.
Dat kan ik ook niet.
Maar ik kan wel het Manhattanproject runnen.
Het gaat om de balans.
Het Rad Lab blijft in Berkeley, onder leiding van Lawrence.
Het Met Lab in Chicago, bij Szilard.
En de zuivering vindt plaats in Tennessee? - En Hanford.
Al onze industriële kracht en wetenschappelijke innovatie.
…via spoorwegen verbonden.
Met maar één doel. En alles komt dan hier samen:
Een afgelegen geheim laboratorium, veilig, zelfvoorzienend.
Apparatuur, woningen, alles. Iedereen blijft daar tot het af is.
Scholen, winkels, een kerk. - Waarom?
Anders krijgen we nooit de beste wetenschappers.
Bouw een stadje. En snel ook.
Waar?
Welkom in Los Alamos.
We moeten een schooltje vorderen en de indianen houden hier rituelen.
Maar verder is er niets in een omtrek van 60 kilometer.
Genoeg om de perfecte plek te vinden.
Voor? - Succes.
Bouw dat stadje. En snel.
En nu wetenschappers werven.
Waarom zou ik m'n gezin achterlaten? - Ze mogen mee.
Ik ben geen militair, Oppie.
Hij is generaal. Meer militairen hoef ik niet.
Wat moet ik tegen ze zeggen?
Heisenberg, Diebner, Bothe en Bohr. Wat hebben ze gemeen?
De grootste atoomtheorie-experts. - En wat nog meer?
Zo veel je wilt…
… tot je m'n schoen in je ballen voelt.
Jij weet alles van isotopen en jij alles van explosieven.
Maar je mag ons niks vertellen.
Geen idee. - De nazi's hebben ze.
Bohr zit in Kopenhagen. - Dat is bezet. Heb je hier geen kranten?
Waarom zouden we daar voor ik weet niet hoelang naartoe gaan?
Een jaar of twee, drie.
Generaal, kunt u ons even alleen laten?
We willen de sterke kernkracht vrijmaken...
…voor de nazi's daarin slagen.
Niels gaat niet voor de nazi's werken.
Maar wij hebben hem nu ook niet. Daarom heb ik jou nodig.
Waarom zou ik dat doen? - Waarom?
Omdat dit goddomme de belangrijkste gebeurtenis uit de wereldgeschiedenis is.
Ze laten mij er toch niet bij.
En dat staat slecht op m'n cv, ook na de oorlog.
Je bent een fellowtraveler, nou en? Dit is een nationale noodsituatie.
Ik ben ook niet brandschoon en ik heb de leiding. Ze hebben ons nodig.
Tot ze ons niet meer nodig hebben.
Kunnen we Bohr uit Denemarken halen? - Nee, dat heb ik gecheckt bij de Britten.
Pas als onze legers weer voet aan de grond zetten in Europa.
Is hij zo belangrijk?
Hoeveel mensen ken jij die Einstein hebben gecorrigeerd?
Een vliegtuig zou sneller zijn. - Te riskant. Het land heeft ons nodig.
Die Harvard-jongens zeggen dat het gebouw te klein is voor de cyclotron.
Laat ze met de architecten overleggen.
Wanneer gaat dit open?
Over twee maanden.
Je kunt geweldig improviseren…
…maar dit moet je gestructureerd aanpakken.
Vier afdelingen.
Experimenten, Theorie, Metallurgie en Wapens.
Wie gaat Theorie runnen? “Ik.
Daar was ik al bang voor. Je doet te veel.
Doe jij het dan maar.
Ik kom hier niet werken, Robert.
Waarom niet?
Een vallende bom maakt geen onderscheid tussen goed en kwaad.
Drie eeuwen natuurkunde mogen niet resulteren in een massavernietigingswapen.
Izzy.
Ik weet niet of zo'n wapen bij ons in vertrouwde handen is.
Maar bij de nazi's is het dat zeker niet.
We hebben geen keus.
Je tweede besluit moet zijn om Hans Bethe de leiding te geven over Theorie.
Wat moet ik dan als eerste doen?
Dat belachelijke uniform uittrekken. Je bent wetenschapper.
Groves staat erop. - Groves kan in z'n pet gaan poepen.
Ze hebben ons nodig. Dus wees gewoon jezelf.
Maar dan beter.
Dit is de enige sleutel. En Teller is er al.
Zal ik hem alvast binnenlaten? - Nee, we wachten op de rest.
Laten we beginnen. - Hallo, Edward.
Heren. We gaan hier werken tot de afdeling Theorie in Los Alamos af is.
Edward, kun je… - Dit is belangrijker.
Bij het berekenen van de kettingreactie stuitte ik op 'n alarmerende mogelijkheid.
Nee, dit kan niet kloppen.
Laat eens zien hoe je dat hebt berekend.
Dit is fantasie. Tellers berekening kan niet kloppen.
Reken het na. Ik ga naar Princeton.
Waarvoor? - Om met Einstein te praten.
Jullie zijn het over weinig zaken eens. - Daarom juist.
Albert.
Dr. Oppenheimer.
Ken je dr. Gödel? We wandelen hier vaak.
Bomen hebben zeer inspirerende vormen.
Albert, kan ik je even spreken? - Natuurlijk. Een momentje, Kurt.
Kurt weigert soms om te eten. Zelfs hier in Princeton.
Hij is ervan overtuigd dat de nazi's z'n eten kunnen vergiftigen.
Wiens werk is dit? - Van Teller.
Wat betekent het volgens jou?
Neutronen botsen op kernen, waarbij neutronen vrijkomen die ook weer botsen.
Kritikaliteit. Een enorme explosie.
Maar nu stopt de kettingreactie niet.
De atmosfeer zou ontbranden.
De ontploffing van een atoombom kan leiden tot een kettingreactie…
…die de wereld vernietigt.
Zo staan we er nu dus voor. Verloren in je kwantumwereld van waarschijnlijkheden…
…op zoek naar zekerheid.
Kun jij het eens narekenen?
Het enige wat wij gemeen hebben is een minachting voor wiskunde.
Wie werkt hieraan in Berkeley? - Hans Bethe.
Die kan het wel doorrekenen.
En als zijn conclusie even rampzalig is?
Dan stop je en deel je je bevindingen met de nazi's.
Zodat jullie geen van beiden de wereld zullen vernietigen.
Robert.
Dit moet Jij doen, niet ik.
Teller heeft het mis.
Als je goed kijkt naar Tellers aannames, zie je hoe het echt zit.
En dat is?
De kans op een ongecontroleerde kernreactie is bijna nul.
Dit is goed nieuws, Oppie.
Kun je het eens narekenen? - Daar komt hetzelfde uit.
Tot je er eentje laat afgaan, is dit je beste inschatting:
Bijna nul.
Met theorie alleen kom je er niet.
We hebben hem gemist.
Wil je hem adopteren? - Ze maakt een grapje.
We wilden je zien voor ons vertrek. - Met onbekende bestemming.
Weet je wie ik laatst tegenkwam? Eltenton.
Die chemicus van Shell? Van de vakbond? - Ja, van de F.A.E.C.T.
Hij klaagde over onze omgang met de oorlog.
Hoezo?
Een gebrek aan samenwerking met onze bondgenoten.
Onze overheid wil geen onderzoeksresultaten delen met de Russen.
Hij zei dat de meeste wetenschappers dat een dom beleid vinden.
Als er mensen waren die informatie wilden doorgeven…
… buiten de officiële kanalen om, dan wilde hij daar wel bij helpen.
Dat zou hoogverraad zijn.
Ja, uiteraard.
Ik wou het je alleen laten weten.
Dat joch ligt er eindelijk in. Waar zijn de martini's?
Die komen eraan.
Daar bleef het bij.
Niets in onze lange vriendschap wees erop...
…dat Chevalier echt uit was op informatie.
En ik weet zeker dat hij niet wist waar ik me mee bezighield.
Het is me al lang duidelijk dat ik dit meteen had moeten rapporteren.
Dit laat zien dat er spanningen kunnen ontstaan tussen wetenschappers...
…en de veiligheidsdiensten.
Om erachter te komen hoe Mr Strauss bij de AEC met deze kwesties omging…
…hebben we een wetenschapper uitgenodigd hier te verschijnen.
Wie is dat? - Dat hebben ze niet gezegd.
Ik ben voorgedragen voor de post van minister van Handel.
Is de mening van wetenschappers dan relevant?
Dit gaat om een ministerpost. We willen uiteenlopende opvattingen horen.
Mag ik zijn naam weten? Ik wil hem graag ondervragen.
Dit is geen rechtbank.
Een formaliteit?
Sinds 1925 is geen voorgedragen minister afgewezen.
Zo wordt het spel nou eenmaal gespeeld.
Je hebt die post al binnen, Lewis. Wat maakt die wetenschapper nou uit?
Wetenschappers nemen aanstoot aan iedereen die aan hen twijfelt…
…vooral als je er zelf niet eentje bent.
Ik was AEC-voorzitter. Ze zullen mij aanrekenen wat Robert is overkomen.
De Senaat mag niet denken dat de wetenschap niet achter u staat.
Of moeten we van koers wijzigen?
Het juist omarmen. 'Ik nam het op tegen Oppenheimer en de VS won.'
Geen goed idee. Kunnen we niet iemand bellen die er meer van weet?
Teller. - Die heeft statuur.
Kun je de naam van die wetenschapper achterhalen?
Kijk of hij tijdens de oorlog in Chicago zat of in Los Alamos.
Waarom? - Als hij in Chicago werkte...
…zat hij bij Szilard en Fermi, niet bij Oppies sekte in Los Alamos.
Robert heeft de boel daar opgebouwd. Hij was stichter, burgemeester en sheriff.
Nu alleen nog een saloon.
Er is geen keuken.
O nee? Dat regelen we wel.
Prikkeldraad, vuurwapens.
Oppie. - We zijn in oorlog, Hans.
Halifax, 1917. Een vrachtschip met munitie explodeert in de haven.
Een razendsnelle chemische reactie.
De grootste door de mens veroorzaakte explosie ooit.
We gaan uitrekenen hoeveel verwoestender een kernexplosie zou zijn geweest.
Uitgedrukt in tonnen TNT.
Duizenden tonnen. - Dan doen we het in kilotonnen.
Als we U-235 gebruiken, is er voor de bom...
Sorry. Voor de Gadget is een 15 kilo zware bol van circa dit formaat nodig.
Met plutonium een bol van 4,5 kilo.
Dit is de hoeveelheid uranium die vorige maand in Oak Ridge is gezuiverd.
En in Hanford is deze hoeveelheid plutonium gemaakt.
Na verrijking hebben we nog een manier nodig om het tot ontploffing te brengen.
Vervelen we je soms, Edward? - Een beetje wel, ja.
En waarom?
We wisten al dat een splijtingsbom mogelijk was.
Laten we iets nieuws verzinnen. - Zoals?
Waterstof in plaats van uranium of plutonium.
Zwaar water. Deuterium. Snap je?
Onder grote druk laten we de atomen een fusiereactie aangaan.
Dan krijgen we geen kilotonnen, maar megatonnen.
Wacht even.
Hoe creëer je een kracht groot genoeg om waterstofatomen te laten fuseren?
Met een kleine splijtingsbom.
Precies.
We gaan door, want we hebben er dus sowieso eentje nodig.
Uw belangrijkste meningsverschil met dr. Oppenheimer ging niet over isotopen...
…maar over de waterstofbom, nietwaar?
Als collega's verschilden we over veel zaken van mening…
…en één daarvan was de noodzaak van het waterstofbomprogramma.
Bedankt dat jullie zo snel konden komen.
Het is ongelooflijk.
Maar we zijn hier. Kan iemand me bijpraten?
Een B-29 heeft boven de noordelijke Grote Oceaan straling gedetecteerd.
Hebben we het filterpapier? - We weten wat dit is.
Het Witte Huis twijfelt nog. - Wensdenken.
Is dat filterpapier bedoeld voor langeafstandstesten?
Het is een kernproef.
De Russen hebben een bom. We hadden jaren op ze voor moeten liggen.
Was de beveiliging in Los Alamos niet streng genoeg?
Natuurlijk wel. U was daar niet. - Pardon, doctor.
Ik was daar wel.
We gaan nu bepalen hoe de detonatie tot stand moet komen.
Ideeën? - Ik noem dit 'schieten'.
We schieten splijtstof in een grotere bol...
…met voldoende kracht om kritikaliteit te bereiken.
Iemand?
Misschien een implosie. Daardoor wordt het materiaal samengeperst.
Dat wil ik onderzoeken. - Ik zorg wel dat jij dingen mag opblazen.
Schiet het al op? - Ook leuk u te zien.
Dit zijn de Britten. - Dr. Oppenheimer. Klaus Fuchs.
Hoelang bent u al Brits? - Sinds Hitler zei dat ik niet Duits was.
Welkom in Los Alamos.
De school is open.
De bar is altijd open.
En we hebben nu minder ondersteunend personeel.
Is dat… - Mrs Serber, ja.
Alle vrouwen mogen werken. Administratie, bibliotheek, rekenwerk.
Minder personeel, gezinnen bij elkaar.
Zijn ze wel gekwalificeerd? - Toe, zeg. Ze zijn vaak briljant.
En ze zijn al doorgelicht.
Ik heb de generaal verteld dat u dagelijks interdisciplinair overlegt.
Stop daarmee. Dat bedreigt de veiligheid...
Alleen de topmensen. - Die praten met hun ondergeschikten.
Ze zijn heus wel discreet. - Het bevalt me niks.
Er is helemaal niks wat u bevalt.
Een keer per week. Alleen de top.
Ik wil m'n broer hierheen halen. - Nee.
Nichols…
Is m'n security clearance er al door? - Nog niet.
We gaan morgen naar Chicago. - Wacht daarmee.
De nazi's lopen twee jaar op ons voor.
Dat uw security clearance op zich laat wachten ligt niet aan mij..
…maar aan u.
Maar het is wel uw probleem, want ik ga gewoon.
Hoeveel mensen waren aanwezig bij die open discussies?
Te veel. Het was tegen het protocol. - We zaten in een race tegen de nazi's.
En nu in een race tegen de Russen. - Alleen als we die race zelf beginnen.
Ze hebben net een startpistool afgeschoten.
Wat voor bom hebben ze laten afgaan?
Het lijkt om een plutonium-implosiebom te gaan.
Net als jullie bom in Los Alamos.
De Russen hebben een bom. Truman wil weten wat we nu moeten doen.
Overleg over wapenvermindering.
En de Super? Weet Truman daar überhaupt van?
Hebben we hem daarover gebrieft? - Niet specifiek.
We weten nog niet of een waterstofbom wel kan werken.
Het was Tellers idee, toch? In Los Alamos? - Teller heeft altijd onpraktische ideeën.
Je zou zo'n bom moeten vervoeren met een ossenkar in plaats van een vliegtuig.
Dr. Lawrence, wilt u iets zeggen?
Als we daarmee weer aan kop kunnen komen, moet de president van de VS...
…ervan afweten.
En als de Russen het al weten via een spion in Los Alamos...
…moeten we aan de slag. - Er is geen bewijs voor een spion.
Onder het footballstadion? - Het veld wordt niet meer gebruikt.
Maar beter ook.
Oppie. - Dr. Fermi.
Ik hoor dat je een stadje hebt. - Kom eens langs.
Wie kan er nog helder nadenken op zo'n plek?
Iedereen gaat daar doordraaien.
Bedankt voor je vertrouwen, Szilard.
Moet je dat nou allemaal opschrijven?
Wanneer ga je hem testen? - Dat hebben we al gedaan.
De eerste zichzelf in stand houdende nucleaire kettingreactie.
Heeft Groves je dat niet verteld? - Nee.
Dr. Oppenheimer?
Ze vroegen bij Personeelszaken of ik kon typen.
Kunt u dat?
Dat leren ze je niet bij een studie chemie aan Harvard.
Condon, zet Mrs Hornig in het plutoniumteam.
Wat moest jij in Chicago? - Ik was naar het Met.
Waarom? - U kunt niet… Dat is ons goed recht.
Jij hebt de rechten die ik je verleen. Niet meer, niet minder.
Wij zijn volwassen mensen. Dit is belachelijk.
Zeg dat tegen hem.
We hebben ingestemd met compartimentering.
Ik heb hier genoeg van. Zo kan niemand werken.
Weet je wat, generalissimo? Ik stop ermee.
Bedankt voor niets.
We zijn beter af zonder hem.
Bent u niet bang dat hij nu uit de school gaat klappen?
Dan laten we hem vermoorden.
Grapje.
Hij haat mij, niet Amerika.
U kunt niet iedereen zo aansturen als mij.
Wat bedoelt u?
U hebt mij niet gevraagd ondanks, maar juist vanwege m'n linkse verleden.
Zodat u me kon manipuleren.
Zo subtiel ben ik niet. Ik ben maar een eenvoudige soldaat.
Dat bent u helemaal niet. U hebt engineering gestudeerd aan MIT.
Krijg ik dan nu misschien m'n security clearance…
…zodat ik dit wonder voor u kan verrichten?
Wist u dat dr. Oppenheimer linkse connecties had toen u hem aanstelde?
Ik wist van de verdenkingen...
…en ik wist dat hij een uiterst linkse achtergrond had.
Zou hij ooit bewust deloyaal handelen? - Dat zou me verbazen.
Dus u had volledig vertrouwen in z'n integriteit.
In Los Alamos wel. Daar kende ik hem goed.
Hebben uw veiligheidsofficieren u ontraden hem een clearance te verlenen?
Ze konden niets doen zonder mijn instemming.
En u was goed ingevoerd in dr. Oppenheimers dossier, nietwaar?
Dan heb ik eigenlijk maar één vraag.
Zou u dr. Oppenheimer op basis van de huidige richtlijnen nog steeds aanstellen?
Hebt u de richtlijnen?
Zou u met de huidige AEC-richtlijnen…
…dr. Oppenheimer nog steeds aanstellen?
Natuurkunde en New Mexico, hè?
Mijn hemel. Wat een eind rijden.
Daarom heb je een verbindingsman nodig. - Ik benoem Lomanitz.
Dat gaat je wel lukken. Deze kant op.
Dr. Lawrence. Leslie.
Denk aan wat we hebben besproken. - Compartimentering. Ik begrijp het.
Groeten uit Berkeley. Ik kom praten over onze voortgang en jullie om input vragen.
Daarvoor moet ik dingen vertellen die ik van generaal Groves niet mag vertellen.
Ik zei dat ik het begreep, niet dat ik het ermee eens was.
Goed, we gaan beginnen.
Er waren geruchten over spionage. - Onbewezen.
Ik hoorde dat er communisten betrokken waren bij het project.
Waren er ook communisten aanwezig bij gesprekken over de Super?
U eiste dat uw broer naar Los Alamos zou komen.
Die was toen al weg bij de partij. - En Lomanitz?
Die had geen aanstelling. Hij was verbindingsman.
Onze beveiliging was goed op orde.
Zo goed als kon, maar er werden wel pogingen ondernomen.
Wat betekent dat? - We hebben allemaal z'n dossier gelezen.
Moeten we het hebben over Jean Tatlock?
Of het Chevalier-incident?
Lomanitz op lijn één.
Hallo, Rossi.
Wat? Oké, rustig.
De zoveelste blunder. Lomanitz moet in dienst.
We zijn in oorlog.
Wees niet zo'n zak. We hebben hem nodig. Los het op.
Het was geen fout. Lomanitz wilde een vakbond oprichten.
Daar zou hij mee stoppen. - Dat heeft hij niet gedaan.
Er zijn bij Berkeley zorgen over communistische infiltratie bij die F.A...
De F.A.E.C.T.
Ik ga volgende week wel even bij hem langs.
Uw security clearance is erdoor.
Het is belangrijk om twijfelachtige contacten te mijden.
Vond u dat sociale contacten…
…tussen iemand die geheim werk deed en communisten gevaarlijk waren?
Tegenwoordig zou ik daar meer op gespitst zijn.
Tijdens de oorlog moet u hebben ingezien dat ze in potentie wel gevaarlijk waren.
Dat was niet ondenkbeeldig.
We hebben het hier over gekende communisten.
Ik heb heel lang allerlei geheimen moeten bewaren.
Maar met wie ik ook omga, ik praat niet over die geheimen.
U zei in uw verklaring…
…dat u Jean Tatlock moest zien in 1943.
Je bent vertrokken.
Zonder iets te zeggen. Wat denk je dat zoiets met mij doet?
Ik heb je geschreven. - Pagina's vol met niets.
Waar was je?
Dat mag ik niet zeggen. Omdat jij een communist bent.
Waarom moest u haar zien?
Voordat we vertrokken, had ze gezegd dat ze me nog heel graag wilde zien.
Dat ging toen niet, maar ik vond dat ik bij haar langs moest gaan.
Ze stond onder psychiatrische behandeling en was heel erg ongelukkig.
Waarom wilde ze u per se zien, denkt u?
Ze was nog steeds verliefd op me.
U hebt de nacht samen doorgebracht, hè?
Ja.
Je komt en gaat in mijn leven en je hoeft me niets uit te leggen.
Dat is macht. - Ik geniet daar niet van.
Ik ben er liever voor je als dat nodig is.
Maar je hebt nu andere prioriteiten. - Ik heb een vrouw en een kind.
We weten allebei dat dat niet het punt is.
Jean. Je vroeg of ik wilde komen.
En ik ben blij dat ik ben gekomen.
Maar hier moet het bij blijven.
En als ik je nou nodig heb?
Je zei dat je er altijd voor me zou zijn.
Geen woord?
Vond u dat verenigbaar met de veiligheid? - Dat vond ik zeker.
Geen woord.
Wanneer hebt u haar daarna weer gezien?
Ik heb haar nooit meer gezien.
Ik haal de laatste trein nog wel.
Ik heb niks gezegd wat je al niet wist.
Nu staat het wel zwart op wit. - Dit is een gesloten hoorzitting.
Het komt toch ooit naar buiten. - Ik stond onder ede.
En jij hebt mij ooit huwelijkse trouw beloofd.
Je zit daar maar. Dag in, dag uit.
Je laat ze ons leven ontleden.
Waarom kom je niet in verzet?
Robert, ik laat haar niet getuigen.
Wat een eer. Gaat u zitten.
Ik kom even checken of ik wel met Lomanitz mag praten, gezien je zorgen.
Dat laat ik aan u over, maar wees voorzichtig.
Prima.
En wat die vakbond betreft, ik wil je vast even inseinen over ene Eltenton.
Het is misschien goed om hem in de gaten te houden.
Ik hoor graag meer details.
Ik moet nu weg en vertrek morgen al vroeg.
Kom zo vroeg langs als u wilt. Aangezien u nu geen tijd hebt.
Je bent de volgende ochtend teruggegaan. - Ik moest wel.
Er was toen nog een man bij.
Hij zei dat hij Pash heette. - Heb je kolonel Pash gesproken?
Kolonel Pash, wilt u uw memo van 29 juni 1943 aan ons voorlezen?
'Het onderzoek wijst op meer mogelijke connecties met de communistische partij.
Subject bracht aanzienlijk veel tijd door met ene Jean Tatlock, een communiste.'
En dit gaat over dr. Oppenheimer?
Die u nog niet had ontmoet? - Kort daarop wel.
Hij is hoofd veiligheid. Moet ik hem niet kennen?
Nee, hij jou. Ik zou Pash nooit met je in contact brengen.
Waarom niet? - Toen Pash over Lomanitz hoorde...
…zei hij tegen de FBI dat hij hem zou ontvoeren, met hem zou gaan varen...
…en hem op Russische wijze zou ondervragen.
Mijn verantwoordelijkheden hier voelen alsof ik 'n kind heb dat ik niet kan zien.
Op afstand bestuurbaar.
Dat ik u nu daadwerkelijk ontmoet is...
We zijn zo klaar, hoor. - Nee, neem rustig de tijd.
Ik wil meer weten over een gesprek dat u gisteren met Mr Johnson had.
Ik maak me al de hele dag zorgen.
Ik wilde niet zonder autorisatie met Lomanitz praten.
Dat is niet waar ik op doel. Ik heb het over een meer...
Een meer serieuze zaak.
Toen de FBI erop wees dat dergelijke informatie geen geldig bewijs zou zijn..
…zei Pash dat hij niet van plan was ook maar enige getuige over te laten.
De FBI bracht hem ervan af, maar zo'n man is het dus.
U weet vast dat meer partijen interesse hebben in het werk van het stralingslab.
Een man verbonden aan het Sovjet-consulaat..
…liet via andere personen weten aan betrokkenen bij dit project..
…dat hij informatie kon doorgeven.
Waarom zou iemand bij het project dat willen doen?
Er valt iets voor te zeggen dat de president de Russen informeert.
Het zijn tenslotte onze bondgenoten.
Maar ik wil niet dat het via de achterdeur gaat.
Het kan geen kwaad om alert te blijven.
Heb je dat tegen Pash gezegd?
Ik wilde aangeven dat Rusland niet Duitsland is.
Boris Pash is de zoon van een Russisch-orthodoxe bisschop.
Hij is hier geboren, maar ging in 1918 in Rusland vechten tegen de bolsjewieken.
Hij heeft eigenhandig communisten vermoord.
Ik bepaal niet wie wel of niet informatie moet krijgen.
Ik moet voorkomen dat het illegaal gebeurt. Kunt u wat specifieker zijn?
Er is een man wiens naam mij een paar keer ter ore is gekomen: Eltenton.
Een chemicus bij Shell, volgens mij.
Hij heeft met een vriend gesproken die een kennis is van iemand bij het project.
Dacht je dat Pash het daarbij zou laten?
Ik wilde ze Eltenton geven zonder commotie te veroorzaken.
Ik heb een kletsverhaal opgehangen.
Hebt u ook tegen generaal Groves gelogen?
Ik heb gezegd dat ik tegen Pash had gelogen.
Herinnert u zich dit gesprek over het Chevalier-incident?
Er zijn zo veel versies van. Ik begin ze inmiddels een beetje door elkaar te halen.
En uw conclusie?
Hij was opgevoed met die typische schooljongensmoraal..
…die voorschrijft dat je een vriend niet mag verklikken.
Goed.
Via wie werd het contact gelegd?
Ik wil er liever geen buitenstaanders bij betrekken.
Is die persoon betrokken bij het project?
Hij zit wel bij de faculteit, maar is niet betrokken bij het project.
Dus Eltenton benaderde iemand van de faculteit hier in Berkeley?
Voor zover ik weet wel, ja.
Maar er was misschien meer dan één persoon bij betrokken.
Ik lijk wellicht niet coöperatief.
…maar dat is omdat ik geen onschuldige mensen in problemen wil brengen.
Jij wilt je vriend beschermen. Wie beschermt jou?
Dat kun jij doen. - Als jij me de naam geeft.
Als jij me het bevel geeft. - Nee, je moet het uit vrije wil doen.
Heeft hij u die naam gegeven? - Ja.
Maar niet op dat moment. Pas enkele maanden later, toch?
Inderdaad.
U vindt me vasthoudend. - Ja, maar dat is ook uw taak.
En ik moet de mensen beschermen die voor me werken.
Ik ga nu geen stappen ondernemen. Die zouden u wellicht ter ore komen…
…en onaangenaam voor U zijn. Ik wil ze graag eerst met u bespreken.
Ik heb geen plan. Ik moet het allemaal nog laten bezinken.
Hebt u in de maanden tussen dat eerste gesprek...
…en het moment dat hij Chevalier noemde...
…getracht die naam te achterhalen?
Uit alle macht, ja. Zonder naam konden we weinig beginnen.
Wanneer kreeg u de naam? - Tegen die tijd was ik al weg.
Men vond dat ik me beter in Europa op het bomproject van de nazi's kon richten.
Wie vond dat”?
Generaal Groves. Hij liet me overplaatsen naar Londen.
Wel wat vroeg voor een kerstfeestje. - Er is iets op til. Tolman is weg.
Waarheen? - Dat wil Ruth niet zeggen.
Je kunt het mij toch wel vertellen, Ruthie?
Compartimentering, Oppie. Waarom zou ik überhaupt weten waar hij is?
Omdat je altijd goed weet waar hij is als het ertoe doet.
Zoals nu?
Attentie.
Ik heb een vroegtijdig kerstcadeautje.
Ik lag verstopt in het bommenruim.
Ik kon mezelf zuurstof toedienen, maar ik wist niet hoe dat moest.
Ik kwam bewusteloos aan in Schotland. Maar ik deed net of ik had geslapen.
Veel plezier.
Is hij groot genoeg?
Om een eind te maken aan de oorlog? - Aan alle oorlogen.
Heisenberg kwam langs in Kopenhagen.
Vreselijk. Mijn oud-leerling die voor de nazi's werkt.
Hij vertelde me een aantal dingen om me over te halen.
Langdurige splijtingsreacties in uranium. - Klinkt als een reactor, niet als een bom.
Noemde hij ook gasdiffusie? - Hij zocht het meer in zwaar water.
Als moderator? - In plaats van grafiet.
Dat gaat niet werken.
We lopen voor. Bovendien kom jij ons nu helpen.
Heren, kunt u ons even alleen laten?
Ik ben hier niet om te helpen. Ik wist dat je het zonder mij kon.
Waarom ben je er dan? - Om te praten over daarna.
De kracht die jij zult ontketenen, zal na de nazi's niet verdwijnen.
De wereld is er niet klaar voor.
'Je kunt de steen optillen voordat je klaar bent voor de slang eronder.'
We moeten de politici duidelijk maken dat dit geen nieuw wapen is…
…maar een nieuwe wereld.
Ik zal doen wat ik kan, maar jij bent een Amerikaanse Prometheus.
De man die ze het vermogen gaf zichzelf te vernietigen. Dat zullen ze respecteren.
Jouw werk begint nu pas.
Er is telefoon voor je, Oppie.
Uit San Francisco.
Robert.
Wat is er? Wat is er gebeurd?
Haar vader belde me. Ze is gister aangetroffen in bad.
Wie?
Ze had pillen ingenomen. En een briefje achtergelaten.
Er zat chloralhydraat in haar bloed.
Er lag een briefje.
Jean Tatlock?
Ik ben bij haar langsgegaan.
Ze zei dat ze me nodig had.
Ik zei dat ik haar niet kon…
Het is mijn schuld.
Je kunt niet eerst een zonde plegen en ons dan vragen met je mee te leven.
Verman je.
De mensen hier rekenen op je.
Donald, zeg ook eens wat. - Nee, sorry.
Ik zeg m'n baan niet op omdat plutonium radioactief is.
We weten niet wat het doet met je voortplantingssysteem.
Het jouwe loopt meer gevaar.
Moet dit nou? Dat implosiemechanisme schiet niet op.
Het kost nou eenmaal tijd. - Je moet gewoon eens wat tempo maken.
Neddermeyer doet z'n werk wel. Teller draagt niks bij.
Doe eens wat. Ik vraag al wekenlang om die berekeningen.
Dat kunnen de Britten wel doen. Fuchs.
Het is jouw werk, Teller. - Ik ben bezig met onderzoek.
Naar een waterstofbom, die we niet eens maken.
Ik weiger om met hem te werken.
Laat die prima donna maar gaan.
Ja, hij kan beter vertrekken uit Los Alamos.
Kisty vervangt Neddermeyer. Seth gaat plutonium doen.
Lilli, jij gaat werken voor Kisty. Hij heeft je nodig.
Fuchs, jij neemt Tellers werk over. Jij doet het implosiemechanisme.
En niemand vertrekt uit Los Alamos.
Ze laten me niet vertrekken. - Nee, ik laat je niet vertrekken.
Vergeet Hans. Vergeet splijting.
Blijf hier. Onderzoek wat je wilt.
Fusie, de waterstofbom, wat je maar wilt. We spreken wel af.
Daar heb je geen tijd voor. Je bent nu politicus.
Je bent al jarenlang geen fysicus meer.
Eén keer per week. Eén uur, wij samen.
Doe dat kloteding omhoog.
Dus er werd onder uw leiding in Los Alamos wel aan de Super gewerkt?
Maar na de oorlog ontkende u dat hij haalbaar was.
Nee, ik wees op de technische obstakels.
Wilde u het project na de Russische kernproef niet stopzetten?
Dat was wel de aanbeveling van de AEC, toch?
Na uren discussiëren over de beste reactie.
Een H-bom is duizend keer krachtiger dan een A-bom.
Hij zou alleen zijn bedoeld voor de allergrootste steden.
Het zou tot genocide leiden.
Izzy, geef eens op de kaart aan waar ze ons zouden aanvallen.
Te beginnen met New York en D.C.
Het wapen heeft geen defensieve waarde.
Afschrikking.
Is ons huidige arsenaal atoombommen niet afschrikking genoeg?
Het maakt niet uit of je verdrinkt in ondiep of in diep water.
We kunnen Rusland al verdrinken. - En zij ons ook.
Tellers ontwerpen zijn nog steeds net zo onpraktisch als tijdens de oorlog.
Een waterstofbom kan werken, dat weet je.
We moeten daar niet vol op inzetten.
Hoe moet Truman het volk dan geruststellen?
Door de verspreiding van kernwapens internationaal aan banden te leggen.
Een wereldregering?
De VN zoals Roosevelt die had bedoeld.
Ik vroeg wat Truman moest doen.
De wereld is veranderd. De dreiging is niet langer fascisme, maar communisme.
Lewis, als wij een waterstofbom maken, moeten de Russen dat ook wel doen.
Misschien werken ze er al aan.
Op basis van informatie van een spion in Los Alamos.
Die was daar niet. - Heren, laten we niet afdwalen.
We vragen concessies van de Russen...
…in ruil voor onze belofte geen waterstofbom te maken.
Dan weten ze dat hij bestaat. - Dat weten ze volgens jou al.
Ik wil dat de commissieleden nu in conclaaf gaan...
…om onze aanbevelingen af te ronden.
Wil je dit echt zo doen?
Lewis, wij zijn de adviescommissie, dus we geven ze ons advies.
Dr. Oppenheimer? Hallo.
William Borden. Joint Committee on Atomic Energy?
Ik was in de oorlog piloot.
Ik zag een keer 's nachts na een missie iets wat leek op een meteoor.
Een V2-raket op weg naar Engeland.
Ik probeer me in te denken hoe het zal zijn als onze vijand een kernraket heeft.
Laten wij ervoor zorgen dat dat niet mogelijk wordt.
Je wilt het niet opnemen tegen Strauss.
Ze zullen eerder naar mij luisteren.
Als jij praat, horen ze een profeet. Als Strauss praat, horen ze zichzelf.
Ze luisteren wel naar een profeet.
Een profeet mag het nooit mis hebben.
Hebt u niet gezegd dat Oppenheimer het werk aan de Super saboteerde?
Ik heb nooit termen als 'sabotage' gebruikt.
Mr Borden wel? - Naar mijn weten mogelijk wel.
Hoe kon Mr Borden tot zo'n gedetailleerde aanklacht komen?
Hij was geen ambtenaar meer, maar had wel toegang tot dr. Oppenheimers dossier.
Had hij dat gekregen van Mr Nichols? Of van iemand anders, iemand bij de AEC?
Dat is een ernstige beschuldiging.
Wilt u suggereren dat dr. Oppenheimer niet loyaal is aan de VS?
Ik heb altijd gevonden, en dat vind ik nog steeds, dat hij loyaal is aan de VS.
Dat blijf ik geloven tot ik heel overtuigend bewijs van het tegendeel zie.
Vormt dr. Oppenheimer volgens u een veiligheidsrisico?
DISCUSSIE - DE IMPACT VAN DE GADGET OP DE BESCHAVING
Nu Hitler zich in z'n bunker voor z'n kop heeft geschoten, is er geen reden meer...
…om die bom nog ergens anders te zien dan op de testlocatie.
Maar we moeten ons wel afvragen of het doel de middelen nog wel heiligt.
Duitsland staat op het punt zich over te geven.
Het is niet langer de grootste bedreiging voor de mensheid. Dankzij ons.
Hitler is dood, dat is waar.
Maar Japan vecht door. - Hun nederlaag lijkt bijna zeker.
Niet voor een Amerikaanse soldaat die zich opmaakt voor de invasie.
We kunnen de oorlog beëindigen. - Mag je dit wapen inzetten tegen mensen?
Wij zijn theoretici, toch?
Wij zien een toekomst voor ons die ons grote vrees inboezemt.
Maar de mensen moeten hem eerst begrijpen. En daarvoor moeten ze hem eerst gebruiken.
Wanneer duidelijk wordt wat het vreselijke geheim van Los Alamos is...
…zal dat leiden tot een nooit eerder gekende vrede.
Gebaseerd op de door Roosevelt bepleite internationale samenwerking.
Vorderingen? - Twee jaar en één miljard dollar later?
Hoe bepaal je de prijs? - Gewoon de rekeningen optellen.
Al die bevallingen. Tachtig baby's in het eerste jaar. Dit jaar tien per maand.
Geboortebeperking valt buiten mijn taakomschrijving.
Dat is duidelijk.
Hoofd omlaag. Fuchs, hoofd omlaag.
Dat is hem.
Twee bommen. Ik wil een datum.
September. - Juli.
Dat is precies goed, heren.
Augustus. - Juli.
De test in juli. Maar ik heb m'n broer nodig.
Hij kent de woestijn, is politiek inactief en werkt al twee jaar met Lawrence.
Hoe noemen we de test?
'Beuk op mijn hart, drievuldig God.'.
Wat?
Trinity.
U moest en zou uw broer erbij halen, een gekend communist.
Voormalig communist.
U bracht een gekend voormalig communist...
…naar ons geheimste en belangrijkste defensieproject.
Ik wist dat m'n broer te vertrouwen was.
En u vond dat u zelf kon bepalen voor wie dat van toepassing was?
Fuchs, hoofd omlaag. Iedereen klaar?
lets opgestoken? - Dat we veel verder weg moeten zitten.
Zorg dat je tempo maakt.
We gaan ze morgen in Washington een datum geven.
Je bent ver van Chicago, Leo.
Als we nu niks doen, gaan ze hem tegen Japan inzetten.
Onze afspraak met Truman is door iemand geannuleerd.
Jij spreekt de minister van Oorlog.
Wij maken hem, maar we mogen niet bepalen hoe hij wordt gebruikt.
De geschiedenis zal over ons oordelen.
We hebben een petitie opgesteld. - Daar wil ik buiten blijven.
Ik kan je zorgen wel doorgeven.
Duitsland is verslagen. Japan gaat niet in z'n eentje door.
Hoe weet je dat? Dit is jouw schuld.
Jij en Einstein schreven Roosevelt dat we een bom konden maken.
Tegen Duitsland. - Zo werkt wapenproductie niet.
Je moet ons helpen. - Fermi en Lawrence zijn erbij.
Zij zijn jou niet. Jij kunt wetenschap verkopen.
Jij kunt iedereen overal van overtuigen.
Zelfs jezelf.
De vuurstorm in Tokio heeft meer dan 100.000 levens gekost. Vooral burgers.
Het baart me zorgen als niemand tegen zoiets protesteert.
Na Pearl Harbor en drie jaar oorlog in de Grote Oceaan…
…zal het volk ons veel vergeven. - Genoeg voor een atoombom op Japan?
Die kan minder destructief uitpakken dan de bombardementen op Tokio.
Wat is de schatting? - In een stad van gemiddelde grootte...
…zo'n 20 tot 30.000 doden.
Onderschat het psychologische effect van een kernexplosie niet.
Een drie kilometer hoge vuurzuil.
Dodelijke neutronenstraling in een radius van 1500 meter.
Van één bom die uit een nauwelijks zichtbare B-29 zal worden afgeworpen.
De atoombom zal een gruwelijke openbaring van goddelijke kracht zijn.
Dat zou het einde van de oorlog betekenen. Dan komen onze jongens terug naar huis.
Militaire doelen?
Die zijn niet groot genoeg.
Misschien een cruciale wapenfabriek waar de arbeiders bij in de buurt wonen.
We kunnen ze van tevoren waarschuwen.
Dan sturen ze alles wat ze hebben op ons af, en ik zit in dat vliegtuig.
Als we het aankondigen en de bom niet ontploft, zal Japan zich nooit overgeven.
Kunnen we Japan niet met een demonstratie tot overgave bewegen?
We zijn van plan een ondubbelzinnige demonstratie te geven.
Twee keer. Eerst om de kracht van de bom te tonen...
…en daarna om te laten zien dat we ermee door kunnen gaan.
We hebben een lijst met twaalf steden.
Sorry, elf.
Ik heb Kyoto eraf gehaald vanwege z'n culturele belang voor de Japanners.
En ik ben er ook op huwelijksreis geweest.
Een prachtige stad.
Ik hou het simpel. Uit onze inlichtingen blijkt …
…dat de Japanners zich onder geen beding zullen overgeven.
Alleen bij een invasie van hun eigen land.
Dat zal veel Amerikaanse en Japanse levens kosten.
De bom inzetten tegen hun steden zal levens sparen.
Als we het morele overwicht behouden. - Hoe bedoelt u?
Als we onze bondgenoten niet inlichten, zullen ze het zien als een bedreiging.
Hoe open kunnen we zijn tegen de Russen?
Geheimhouding zal niet voorkomen dat ze een atoombom krijgen.
We horen dat ze geen uranium hebben. - Dat hebben ze wel.
Een Russische bom is een kwestie van tijd. - Dit programma moet na de oorlog doorgaan.
Minister Stimson, niet alle wetenschappers bij het project zijn het met elkaar eens.
Dit is wellicht het moment om andere meningen te overwegen.
Het project wordt al vanaf dag één geplaagd...
…door enkele indiscrete wetenschappers met een onduidelijke loyaliteit.
Eentje wilde onlangs nog de president spreken. Ze zijn nodig...
…maar we moeten ze zo snel mogelijk uit het programma halen.
Vindt u ook niet?
Als een Russische bom onvermijdelijk is…
…kunnen we hun topwetenschappers uitnodigen voor Trinity.
President Truman wil niet de suggestie wekken…
…dat Stalin bij het atoomproject wordt betrokken.
Hem informeren en aanvoeren dat we hiermee de oorlog winnen...
…vereist geen onhoudbare beloften.
Maar Trumans laatste kans om dat aan te kaarten is in juli in Potsdam.
Hebben we dan een werkende bom?
Absoluut. We doen de test voor de conferentie.
Er liggen observatieposten op 9 km afstand van ground zero...
…in het noorden, zuiden en westen.
Waar drukken we op de knop? - In de zuidelijke post.
Het basiskamp ligt op 16 km naar het zuiden.
En er is nog een observatiepost op die heuvel op 32 km afstand.
Wat gebeurt daar? De ontstekingskabels zijn al gelegd.
De luchtmacht vroeg om een rij lichten voor hun B-29.
B-29? Onze bom ligt op de toren.
Ze willen een veilige afstand bepalen. - Riskant.
Niet zo riskant als in Japan die bom op goed geluk laten vallen.
Als alles de 15de maar klaar is.
De 15de? Dat is... - De 15de.
De 15de.
Ik zit in de zuidelijke observatiepost met Frank en Kistiakowsky.
Jullie zitten in het basiskamp, de westpost of de veraf gelegen post.
Voorzichtig met dat mes. Voorzichtig.
Zijn dat veilige afstanden? - Ze zijn gebaseerd op jouw berekeningen.
Tijd om achter je wetenschap te staan, Hans. Letterlijk.
En de stralingswolk?
Die komt zo'n 3 tot 5 km ver. We zijn voorbereid op een eventuele evacuatie.
Maar we hebben sowieso goed weer nodig.
Iedereen hier weg.
Het wordt de nacht van de 15de.
Een harde deadline. Als je nog iets kwijt wilt, zeg het dan nu.
Stop. Pak de matrassen. Doe de matrassen eronder.
We kunnen de implosie nog eens testen.
Kan geen kwaad. - Doe maar.
Is er nog iets wat ons kan tegenhouden?
Het gaat door, hè?
Ik stuur je een bericht als het allemaal goed is gegaan:
'Haal de lakens binnen.'
Robert.
Veel succes.
Oppie gaat voor een heel bescheiden 3 kiloton.
Teller voor 45. - 20.
20.000 ton INT.
Wil iemand nog inzetten op de ontbranding van de atmosfeer?
Moeten we het uitstellen? - Dat zou verstandig zijn.
Is dit onweer al bij de locatie®?
Bethe belt dat de implosietest is mislukt.
Ja, die is hier.
Heeft hij het mis? - Nee.
Nee?
Dus dit wordt een losse flodder? - Nee.
Leg uit. - Dat kan ik niet. Ik weet het gewoon.
De implosielenzen gaan werken.
Als alleen de ontstekers afgaan, ligt al ons plutonium verspreid in het zand.
Ik durf er een maandsalaris om te verwedden dat hij het doet.
De wind neemt toe, de regen niet. Onweer in de omgeving.
Zou je je mensen niet eens weghalen bij die stalen toren met de atoombom?
We gaan naar de zuidpost. Daar nemen we wel een beslissing.
Ze hebben al twee nachten niet geslapen. Stoppen betekent een paar weken uitstel.
Dan missen we Potsdam.
Truman moet het om zeven uur weten. Er is weinig tijd.
Wat doet dit? - Regenen, waaien, bliksemen.
Hoelang nog? - Nog wel eventjes.
Het klaart nog wel op. - Hoe weet je dat?
Ik ken deze woestijn. Het klaart op vlak voor zonsopgang.
Dat kan, maar plan het zo laat mogelijk. - Half zes.
Als je het mis hebt, hang ik je op.
Laat iedereen weten dat het half zes wordt.
Drie jaar, 4000 mensen, 2 miljard dollar.
Als hij niet afgaat, kunnen wij allebei vertrekken.
Ik gok op drie kiloton.
Als het minder is, zal het geen indruk maken.
Wat bedoelde Fermi met 'ontbranding van de atmosfeer'?
We hebben even gedacht dat de kettingreactie misschien niet zou stoppen.
Dan zou de atmosfeer ontbranden.
Waarom sluit hij nog weddenschappen af? - Noem het galgenhumor.
Is er dan een kans dat we de wereld vernietigen als we op die knop drukken?
Er is niets wat die conclusie ondersteunt.
De kans daarop is echt bijzonder klein.
Hoe klein? - Bijna nul.
Bijna nul?
Er blijft een theoretische kans.
Een kans van nul zou fijn zijn.
Over precies 1 uur en 58 minuten…
…zullen we het weten.
Het klaart op.
Ze komen hierheen. Ik zet de schakelaars om.
Zet de auto's klaar voor een noodevacuatie.
Pak je lasglaasje en ga op je plek staan.
Pak een lasglaasje.
Pak allemaal een lasglaasje.
Twintig minuten.
Twintig.
Op m'n been.
Feynman.
Het glas houdt het uv-licht wel tegen. - En wat houdt het glas tegen?
Ik ga naar het basiskamp. Succes.
Robert...
…blaas alsjeblieft de wereld niet op.
Let op die naald. Als de ontstekers niet opladen...
…Of het voltage onder 1 volt komt, breek je het af met die knop. Duidelijk?
Duidelijk.
Twee minuten tot detonatie.
Iedereen op de grond.
Draai je pas om als je de reflectie van het licht op de heuvels ziet.
Kijk alleen door het glaasje naar de explosie.
Negentig seconden tot detonatie.
Heb ik het goed ingesmeerd? - Ja.
Zestig seconden tot detonatie.
Dit is niet goed voor je hart.
Dertig seconden.
Ontstekers opgeladen.
Zeventien, zestien…
…vijftien, veertien…
…dertien…
…twaalf, elf...
…tien…
…negen...
…acht...
…zeven...
…zes...
…vijf..
…vier...
…drie...
…twee...
…één.
'Nu ben ik de dood geworden.
De vernietiger van werelden.'
Hij deed het.
Ik krijg tien dollar van je.
Geef op. - Je krijgt je geld, Kisty.
Zeker weten. Absoluut.
Bel onmiddellijk Potsdam.
Bel Kitty. - We mogen niks zeggen.
Zeg dat ze de lakens binnen moet halen.
Het is ons gelukt.
Kitty? - Charlotte. Zeg het maar.
Ik moest alleen doorgeven dat je de lakens binnen moet halen.
Kitty, ben je daar nog?
Een te hoge explosie is minder krachtig.
Met alle respect, maar dit mag u aan ons overlaten.
Heeft Truman in Potsdam Stalin op de hoogte gebracht?
Dat is wat sterk uitgedrukt.
Hij heeft gezegd dat we een krachtig nieuw wapen hebben.
Stalin zei toen dat hij hoopte dat we het tegen Japan zouden inzetten.
Meer niet?
Wij hebben ze een troefkaart gegeven, zij moeten die uitspelen.
Mik je op de 6de? - Dat is aan de bevelvoerder in de Pacific.
Zal ik meegaan naar Washington?
Waarom?
Hou me op de hoogte.
Uiteraard.
Zo goed mogelijk.
Zou Japan zich overgeven als ze wisten wat er gaat gebeuren?
Ik weet het niet.
Heb je Szilards petitie gezien? - Wat weet Szilard nou van de Japanners?
Jij ondertekent hem niet, toch? - Veel mensen hebben dat al gedaan.
Wij hebben die bom gemaakt...
…maar dat geeft ons niet het recht om te bepalen hoe hij wordt gebruikt.
Alleen wij hebben er verstand van.
Stimson weet dat we er niet allemaal hetzelfde over denken.
Maar hoe denk jij erover?
Als hij eenmaal is gebruikt..
…zijn kernoorlogen, misschien wel alle oorlogen...
…ondenkbaar geworden.
Tot iemand een nog grotere bom maakt.
Ze zouden me bellen. - Het is nog maar de vijfde.
In Japan is het al de zesde.
Charlotte.
Bel Groves eens.
En?
Charlotte? - Truman is op de radio.
Zestien uur geleden…
…heeft een Amerikaans vliegtuig één bom afgeworpen op Hiroshima..
…en die stad onbruikbaar gemaakt voor de vijand.
De explosie was krachtiger dan 20.000 ton INT.
Het is een atoombom.
We hebben de oerkrachten van het universum getemd.
Groves op lijn één.
We zijn nu bereid over te gaan tot verwoesting van het hele Japanse...
Generaal?
Ik ben heel trots op jou en je mensen.
Ging het goed? - Kennelijk ging het met een enorme knal.
Iedereen hier heeft er een redelijk goed gevoel bij.
Het was een lange weg.
Een van m'n beste beslissingen was jou aanstellen als directeur.
Wij hebben meer dan twee miljard dollar uitgegeven…
…aan de grootste wetenschappelijke gok uit de geschiedenis...
…en we hebben gewonnen.
De mensheid...
…zal deze dag nooit vergeten.
Het is nog te vroeg...
…om te zeggen wat de gevolgen van het afwerpen van de bom zijn.
Maar het zal de Japanners niet zijn bevallen.
Ik ben enorm trots...
…op wat jullie hebben bereikt.
Hadden we hem maar kunnen inzetten tegen de Duitsers.
VADER VAN DE ATOOMBOM
Dr. Oppenheimer?
Mooie foto.
President Truman kan u nu ontvangen.
Dr. Oppenheimer. Wat een eer.
Gaat u zitten.
Minister Byrnes.
Hoe voelt het om de beroemdste man ter wereld te zijn?
U hebt een hoop Amerikaanse levens gered.
Wat wij bij Hiroshima hebben gedaan... - En Nagasaki.
Uiteraard.
Door uw uitvinding konden onze jongens naar huis.
Het was niet echt mijn uitvinding.
U stond wel op de cover van Time.
Volgens Jim maakt u zich zorgen over een wapenwedloop met Rusland.
We hebben nu een uitgelezen kans...
…op internationale samenwerking op het gebied van atoomenergie.
En ik maak me zorgen…
Weet u wanneer de Russen de bom zullen hebben?
Ik kan u geen... - Nooit.
Nooit.
De Russen hebben goede natuurkundigen…
…en een overvloed aan grondstoffen. - Een overvloed?
Dat lijkt me niet.
Ze zullen er alles aan doen om...
Ik hoor dat u Los Alamos gaat verlaten.
Wat zullen we ermee doen? - Het teruggeven aan de indianen.
Dr. Oppenheimer, als het klopt wat u over de Russen zegt…
…moeten we Los Alamos juist uitbreiden, niet sluiten.
Het voelt alsof ik bloed aan m'n handen heb.
Denkt u dat het iemand in Hiroshima of Nagasaki…
…ook maar ene zak uitmaakt wie die bom heeft gemaakt?
Het gaat ze om wie hem heeft laten vallen.
Dat was ik.
Hiroshima gaat niet over u.
Die huilebalk wil ik hier niet meer zien.
Robert zag in dat zelfkwelling hem niks bracht.
Toen ik hem leerde kennen, had hij zijn reputatie als 'vader van de bom' omarmd...
…om zo het beleid te kunnen beïnvloeden.
Vindt u dat u na de oorlog veel invloed hebt gehad op het atoombeleid van de VS?
Dat lijkt me overdreven.
U hebt u er persoonlijk voor beijverd dat isotopen mogen worden geëxporteerd.
Je kunt een flesje bier gebruiken bij het maken van kernwapens.
Ik sprak me uit, maar alle wetenschappers dachten er hetzelfde over.
Toen McCarthy opkwam, wist hij dat hij kwetsbaar was.
Z'n broer was door elke universiteit op de zwarte lijst gezet.
Lomanitz legde spoorrails aan.
En Chevalier ging in ballingschap.
Maar Robert bleef met de GAC aandringen…
…op wapenbeheersing in plaats van de waterstofbom.
Hij was ontgoocheld toen Truman hun aanbeveling verwierp.
Ik mis Richard vreselijk. - Dat snap ik, Ruth.
Maar ik ben blij dat hij dit niet meer hoeft mee te maken.
Daar komt de jarige job. Om zich te verkneukelen.
Veel plezier.
M'n zoon en z'n verloofde willen graag de vader van de atoombom ontmoeten.
Hallo.
Komt dit ongelegen?
Wat denk je zelf, Lewis? - Het moet een klap voor je zijn.
Voor de hele wereld.
Wat heeft Fuchs met de rest van de wereld te maken?
Fuchs? Klaus Fuchs?
Je hebt het nog niet gehoord.
Klaus Fuchs, die op jouw voorspraak in Los Alamos bij het team kwam...
…blijkt de hele tijd voor de Russen te hebben gespioneerd.
Het spijt me.
Na de affaire-Fuchs hield de FBI hem nog nauwlettender in de gaten.
Hij wist dat z'n telefoon werd afgetapt.
Hij werd overal gevolgd.
Z'n afval werd doorzocht.
Maar hij bleef z'n mening verkondigen.
Een man met principes.
Misschien dacht hij echt dat z'n roem hem zou beschermen.
Toen Eisenhower president werd, zag hij nog één kans.
Die greep hij.
Amerika en Rusland zou je kunnen vergelijken…
…met twee schorpioenen in een fles die in staat zijn elkaar te doden...
…maar slechts met gevaar voor eigen leven.
Aan dit beleid zitten vele kanten…
Veel wetenschappers zijn boos op mij, maar hoe had ik hem moeten beschermen?
…te geheim om te bespreken. Maar openheid is de enige remedie.
Politici in Washington moeten het volk meer openheid verschaffen.
Dat was de druppel voor z'n vijanden.
Dus z'n clearance moest worden ingetrokken.
En daarmee verloor hij z'n geloofwaardigheid.
Maar hoe konden ze dat doen?
Hij was een oorlogsheld. Iedereen wist van z'n verleden.
Borden had alles achterhaald.
Wie had Borden toegang gegeven tot Oppenheimers FBI-dossier? Nichols?
Dat kan ik me niet voorstellen.
Maar de commotie die ontstond...
…vond z'n weg van het Witte Huis naar mijn bureau bij de AEC.
Je hebt gezien wat ze doen.
Ik heb hier m'n hele leven naartoe gewerkt: het kabinet van de VS.
Nu word ik ten overstaan van het hele land weer op m'n plek gezet.
Een eenvoudige schoenverkoper.
Lewis, we kunnen dit winnen.
We kunnen de Senaat laten inzien dat u uw plicht deed, hoe pijnlijk dat ook was.
Zal Hill ons steunen? - Absoluut.
Ik ken hem niet goed, maar hij zat bij Szilard in Chicago.
Ze hebben het Robert nooit vergeven dat hij hun petitie niet wilde tekenen.
Deze foto is 31 dagen na het afwerpen van de bom genomen.
Nagenoeg iedereen op straat binnen een straal van 1,5 kilometer...
…raakte onmiddellijk ernstig verbrand.
De Japanners zeiden dat er mensen waren met gestreepte kleding…
…bij wie de huid in strepen was verbrand.
Velen meenden dat ze geluk hadden gehad...
…toen ze slechts lichtgewond uit hun ingestorte huizen klommen.
Maar ze overleden alsnog.
Ze overleden dagen of weken later...
…aan de grote hoeveelheid straling die was vrijgekomen bij de explosie.
Heb je die onzin in de krant gelezen?
Een Britse fysicus zegt dat de kernbommen niet het einde van WO II betekenden…
…maar het begin van de Koude Oorlog met Rusland.
Welke fysicus? - Je kent hem wel. Patrick Blackett.
Het zou best eens kunnen.
Stimson zegt nu dat we een vijand hebben gebombardeerd die al bijna verslagen was.
Robert, jij hebt nu heel veel invloed.
Dring er alsjeblieft bij ze op aan dat ik aan de Super mag blijven werken.
Dat ga ik niet doen, Edward.
Waarom niet? - We moeten onze middelen anders inzetten.
Vind je dat echt, J. Robert Oppenheimer?
Sfinxachtige goeroe van het atoom.
Niemand weet wat jij vindt.
Weet je het zelf wel?
Nog eenmaal onze wetenschappelijk directeur, dr. J. Robert Oppenheimer.
Ik hoop dat u later met trots zult terugblikken op wat u hier hebt verricht.
Maar die trots moet nu plaatsmaken voor een grote bezorgdheid.
Als kernwapens in oorlogen zullen worden ingezet...
…zal de dag aanbreken dat mensen Los Alamos zullen vervloeken.
Sorry, admiraal.
Ik moest deze even kopen.
Het lijkt er gunstig uit te zien.
Dat is Oppenheimer. Wat staat erbij?
'J. Robert Oppenheimer. Strauss nam het tegen hem op...
…en de VS won.'
Lijkt me prima. - Dat zei u laatst nog.
We moesten van koers wijzigen.
Hoe wist u wat Time ging schrijven?
Henry Luce is een vriend van me.
U liet me onze koers uitstippelen, maar ondertussen was u me ver vooruit.
Je overleeft het in Washington alleen als je weet hoe je dingen voor elkaar krijgt.
Wat zei u ook alweer over Borden?
“Waarom zou je zelf het mes ter hand nemen?
Misschien hebt u hem dat mes wel gegeven.
Het draait om hoeveel invloed Borden op Teller heeft weten uit te oefenen.
Heb ik iets grappigs gezegd? - Iedereen weet dat Strauss erachter zit.
Lewis gaf me die baan bij Princeton.
En jij vernederde hem ten overstaan van het Congres.
Maar nuttiger dan een sandwich.
Hoe heb ik het gedaan? - Misschien iets te goed.
Dat was zes jaar geleden.
De waarlijk wraakzuchtigen hebben engelengeduld.
Strauss houdt vol dat hij onpartijdig is.
Word wakker. Het is Strauss.
Het is altijd Strauss geweest. Dat weet je.
Waarom verzet je je niet tegen hem?
Het was niet Nichols of Hoover of een van Trumans mensen. U was het.
U gaf Borden dat dossier en overtuigde hem ervan...
Borden...
…hoefde niet overtuigd te worden.
Neem uw tijd en stuur uw conclusie naar de FBI.
Het is een uitgebreid dossier, maar ik zie niks nieuws staan.
Dat zullen uw conclusies wel zijn. En daar moeten antwoorden op komen.
Geeft Hoover ze aan McCarthy? - Oppenheimer is te sluw voor die clown.
Hoover houdt McCarthy op afstand en dan kunt u dit met de AEC doen.
Een proces. - Nee.
Oppenheimer mag geen podium krijgen. Dan maak je van hem een martelaar.
Z'n geloofwaardigheid moet minutieus worden aangetast...
…zodat hij nooit meer z'n mening mag geven over de nationale veiligheid.
Hoe dan?
Een klein kamertje, ver van de schijnwerpers.
Een simpele bureaucratische procedure. Z'n clearance moet worden vernieuwd.
U stuurt uw beschuldigingen naar de FBI.
Hoover stuurt ze naar de AEC en u moet dan wel in actie komen.
Schrijf een tenlastelegging...
…en laat Oppenheimer weten dat z'n clearance niet wordt vernieuwd…
…maar dat hij in beroep mag gaan.
Hij is nog niet ondertekend.
Mag ik deze houden? - Nee.
Mocht je in beroep gaan, dan moeten ze je een kopie sturen.
Als hij in beroep gaat, en dat gaat hij zeker doen...
… Stel ik een commissie op.
Die krijgt uiteraard een juridisch adviseur.
Een aanklager? - Zo goed als.
Wie? - Roger Robb.
Robb krijgt toestemming Oppenheimers dossier in te zien. Evenals de Gray Board.
De verdediging krijgt dat niet. Een gesloten hoorzitting.
De zogenaamde belastende informatie in uw tenlastelegging…
Geen publiek, geen journalisten.
Geen bewijslast. - Geen bewijslast?
We veroordelen hem niet.
We ontzeggen hem slechts iets.
Wat zei je ook alweer?
'Zo wordt het spel nou eenmaal gespeeld.'
Sorry dat ik zo naïef was.
Amateurs gaan op zoek naar de schijnwerpers...
…en dat wordt ze fataal.
Macht houdt zich schuil in de schaduw.
Maar u bevindt zich nu niet meer in de schaduw.
Daarom moet dit ook werken.
Teller getuigt vanmorgen. Dat gaat helpen.
Hill is vanmiddag. - Dat gaat ons ook helpen.
Je ziet dat hij nog niet is ondertekend.
Mag ik hem houden? - Nee.
Mocht je in beroep gaan, dan moeten ze je een kopie sturen.
Laat je door mijn chauffeur brengen.
Ik moet m'n advocaten raadplegen. - Prima. Maar wacht er niet te lang mee.
Ik kan Nichols niet lang afhouden.
Dit had nooit mogen gebeuren. Het deugt niet.
Nichols wil dat ik de strijd aanga, zodat alles in de stukken komt.
Strauss wil dat ik het opgeef.
Strauss weet dat je dat niet kunt doen. Dan zou je de beschuldigingen accepteren.
Dan raak je je baan kwijt. En je reputatie.
En wij ons huis. We moeten de strijd wel aangaan.
Als AEC-lid kan ik je niet bijstaan. Ik vraag Lloyd Garrison wel.
Die is goed. - Heel goed, maar ik moet je waarschuwen.
Dit gevecht wordt niet netjes.
Hebt u het met Boris Pash in 1943 gehad over een microfilm?
Nee. - Sectie 11, pagina 1, paragraaf 3.
U hebt nooit 'een consulair expert op het gebied van microfilm' gezegd?
Welk document is dat? Wij willen er graag een kopie van.
Dat document is geheim.
Ik wil terug naar informatie uit de eerste hand.
Dat is dit ook. - Hoe bedoel je, Roger?
Dat gesprek is opgenomen.
Je laat m'n cliënt potentieel meineed plegen…
…en ondertussen heb jij een opname?
Hij is niet verplicht z'n antwoorden te verdraaien.
Het is twaalf jaar geleden. Mogen we die opname horen?
U bent daartoe niet bevoegd. - Maar u laat het nu officieel vastleggen.
Zijn we hier nu bezig met uitlokking of met waarheidsvinding?
Waar is de openbaarmaking? Waar is de getuigenlijst?
U weet ook wel dat dit geen rechtszaak is.
Die zaken zijn niet van toepassing. Dit gaat over de nationale veiligheid.
Met alle respect, maar ik zie niet in…
…waarom dat u ervan weerhoudt ons een lijst met getuigen te geven.
Heren, als jullie zeggen dat dat mijn woorden zijn, accepteer ik dat.
Ik heb al gezegd dat ik een kletsverhaal heb opgehangen.
Waarom hebt u dat überhaupt gedaan?
Omdat ik heel erg dom was.
Waarom hebt u gelogen?
Omdat ik niet wilde onthullen wie die tussenpersoon was.
Uw communistische vriend Haakon Chevalier. Bent u nog steeds bevriend?
Ja.
Dr. Rabi, fijn dat u er bent.
Wie hebben ze nog meer opgeroepen? - Uiteraard Teller.
Ze hebben Lawrence gepolst. - Wat zei die?
Hij wilde niet, maar... - Maar?
Strauss heeft hem verteld dat jij en Ruth Tolman jaren een relatie hadden…
…toen je bij ze in Pasadena woonde.
En dat Richard was overleden aan een gebroken hart.
Dat is absurd.
Welk deel? - Van dat gebroken hart.
Richard heeft het nooit geweten.
Gaat Lawrence getuigen? - Geen idee.
Dr. Rabi, welke overheidsfuncties bekleedt u momenteel?
Ik ben voorzitter van het General Advisory Committee van de AEC.
De opvolger van dr. Oppenheimer.
Hoelang kent u dr. Oppenheimer al?
Sinds 1928. Ik ken hem vrij goed.
Goed genoeg om een uitspraak te doen over zijn loyaliteit en karakter?
Dr. Oppenheimer beschikt over een hoogstaand karakter.
Hij is loyaal aan de Verenigde Staten, zijn vrienden…
…en de instituties waarvan hij deel uitmaakt.
Eet wat.
Wat was dat? - Maak je geen zorgen.
Hebt u dr. Lawrence na de Russische kernproef gesproken over de waterstofbom?
Dat kunt u beter aan hem vragen. - Dat ga ik zeker doen.
Vond u dr. Oppenheimer onvermurwbaar in z'n weerstand tegen de waterstofbom?
Nee, hij vond dat onderzoek naar fusie...
…ten koste zou gaan van ons splijtingsonderzoek.
Maar dat was niet het geval. - Uiteindelijk bleken beide mogelijk.
Stel dat wij er niet van overtuigd raken…
…dat dr. Oppenheimer volledig de waarheid heeft gesproken…
…moet hij dan z'n clearance krijgen?
Waarom doen we dit? Kijk nou eens naar wat dr. Oppenheimer bereikt heeft.
We hebben een hele reeks atoombommen en waterstofbommen.
Wat wilt u nou nog meer? Zeemeerminnen?
Ik ken minister Strauss al vele jaren…
…en hij heeft de wetenschap altijd een warm hart toegedragen.
We nemen nu even pauze.
Ik wil er opnieuw op aandringen dat wij een lijst met getuigen krijgen.
Ik wil u eraan herinneren dat wij die informatie niet altijd op voorhand hebben.
We weten wel dat dr. Hill straks zal getuigen.
We hadden nu dr. Lawrence gepland als getuige...
…maar die heeft kennelijk colitis opgelopen.
Dus we gaan verder met William Borden.
Mr Borden, welkom. Gaat u zitten.
Mr Borden.
Bent u tijdens uw onderzoek naar dr. Oppenheimer tot conclusies gekomen?
En hebt u die conclusies in een brief overgebracht...
…aan Mr J. Edgar Hoover van de FBI? - Dat is correct.
Hebt u de brief voordat u die schreef besproken met iemand van de AEC?
Nee.
Hebt u er een kopie van? - Die ligt hier.
Wilt u die alstublieft hardop voorlezen?
'Geachte Mr Hoover, met deze brief wil ik u laten weten...
Waarom onderbreekt u hem? Hij gaat gewoon de brief voorlezen.
Ik zie deze brief voor het eerst.
Ik zie hier minstens één verklaring staan die niet in de stukken zou moeten komen.
Dit zijn nieuwe beschuldigingen die niet in de tenlastelegging staan.
Ze horen hier niet thuis.
De getuige presenteert bewijs dat hier de revue al is gepasseerd.
Zijn conclusies zijn even valide...
…als de positieve conclusies van dr. Oppenheimers vrienden.
Het werkt twee kanten op. - Hoelang beschikt u al over deze brief?
Het is niet aan u om mij aan een kruisverhoor te onderwerpen.
Wij hebben allemaal deze brief gelezen.
Kunnen we hem dan ook niet beter in de stukken opnemen? We gaan door.
'Geachte Mr Hoover, met deze brief wil ik u laten weten dat ik van mening ben…
…nadat ik jarenlang het beschikbare bewijs heb bestudeerd...
…dat J. Robert Oppenheimer vermoedelijk een agent van de Sovjet-Unie is.
De volgende conclusies zijn gerechtvaardigd:
Een: tussen 1929 en 1942 was J. Robert Oppenheimer hoogstwaarschijnlijk..
…een overtuigd communist die informatie doorgaf aan Rusland.
Twee: hoogstwaarschijnlijk functioneert hij sindsdien als spion.
Drie: hij wordt hoogstwaarschijnlijk aangestuurd door de Sovjet-Unie…
…in een poging ons militaire beleid te beïnvloeden..
Het spijt me, Robert.
Zal iemand ooit de waarheid vertellen over wat hier allemaal gebeurt?
Dan is nu het woord aan dr. David Hill.
Dr. Hill, wilt u een verklaring afleggen?
Dank u. Ik ben gevraagd een verklaring af te leggen over Lewis Strauss...
…een man die jarenlang hoge overheidsfuncties heeft bekleed...
…en bekendstaat als eerlijk, hardwerkend en intelligent.
Ik verkondig hier mijn eigen mening...
…maar ik denk dat mijn bijdrage kan helpen verklaren waarom...
…de meeste wetenschappers het liefst zouden zien dat Mr Strauss...
…nooit meer een overheidsfunctie bekleedt.
U doelt op de vijandigheid van bepaalde wetenschappers...
…jegens Mr Strauss vanwege zijn focus op veiligheid...
…zoals bleek in de affaire-Oppenheimer?
Nee. Vanwege de persoonlijke wrok die hij koesterde jegens dr. Oppenheimer.
Orde.
De meeste wetenschappers in dit land zijn van oordeel...
…dat Robert Oppenheimer nu aan de schandpaal wordt genageld...
…omdat hij gewoon z'n mening verkondigde.
Dr. Bush, ik dacht dat ik m'n land een dienst bewees in deze commissie.
Niemand in dit land zou mogen worden veroordeeld om zijn uitgesproken mening.
Dan kunnen jullie mij ook aanklagen.
Neem het me niet kwalijk als ik geïrriteerd overkom. Dat ben ik ook.
Dr. Hill, we weten dat Mr Strauss niet betrokken was bij de aanklacht...
…of de hoorzitting tegen dr. Oppenheimer.
De zaak tegen Oppenheimer...
…werd geïnstigeerd en uitgevoerd door de animositeit van Lewis Strauss.
Oppenheimer had zijn mening over de export van isotopen geridiculiseerd…
…en Strauss had hem die publieke vernedering nooit vergeven.
Ze verschilden ook van mening over wat de waterstofbom zou bijdragen…
…aan de nationale veiligheid.
Strauss gebruikte Oppenheimers dossier om hem in diskrediet te brengen.
Hij vond een paar ambitieuze mannen die het ook oneens waren met Oppenheimer...
…en hem z'n prestige in overheidskringen benijdden.
Ik heb altijd gevonden, en dat vind ik nog steeds, dat hij loyaal is aan de VS.
Dat blijf ik geloven tot ik heel overtuigend bewijs van het tegendeel zie.
Vormt dr. Oppenheimer volgens u een veiligheidsrisico?
Ik heb hem in veel gevallen zien handelen op een manier..
…die voor mij erg lastig te begrijpen was.
Ik was het vaak grondig met hem oneens...
…en vond z'n beslissingen ronduit incoherent en warrig.
In dat opzicht zie ik de vitale belangen van dit land liever...
…in handen van iemand die ik beter begrijp en derhalve meer vertrouw.
Dank u.
Het spijt me.
Heb je z'n hand geschud?
Ik had in z'n gezicht gespuugd. - Dat was vast niet goed gevallen.
Niet beschaafd genoeg? Ik vind jullie allemaal veel te beschaafd.
Gray ziet wat Robb doet. Waarom laat hij hem z'n gang gaan?
En jij drukt Teller de hand. Stop eens met de martelaar uithangen.
Zou u dr. Oppenheimer op basis van de huidige richtlijnen nog steeds aanstellen?
Uitgaand van mijn interpretatie van de Atomic Energy Act...
…die niet bestond toen ik dr. Oppenheimer in 1942 aanstelde...
...zou ik hem geen groen licht geven als ik nu in de commissie zou zitten.
Dank u. Dat was alles. - Maar dat geldt voor al die kerels.
Dat was alles.
Dr. Oppenheimer was niet betrokken bij de selectie van Klaus Fuchs, toch?
Totaal niet.
En u wilt hier niet de indruk achterlaten…
…dat u zijn loyaliteit jegens de VS en z'n werk in Los Alamos in twijfel trekt.
Zeker niet. Ik hoop dat ik niemand dat idee heb gegeven.
Dank u, generaal.
We moeten ze niet laten wachten. - Ze komt wel.
Wil je haar er wel bij hebben?
Alleen dwazen en adolescenten menen andermans relatie te kunnen doorgronden…
…en jij bent geen van beide, Lloyd.
Kitty en ik waren volwassen.
We hebben stormen doorstaan. Ik weet zeker dat ze het goed zal doen.
Bent u voor of tegen het communisme of staat u er neutraal tegenover?
Heel erg tegen. Ik heb me er verre van gehouden sinds 1936.
Toen kende ik Robert nog niet eens.
Dat is alles.
Oppenheimer is bij de Gray Board niet onpartijdig ondervraagd...
…maar door een aanklager die alle vuile trucs uit de kast haalde.
U suggereert nu dat de Gray Board toeliet dat hij werd vervolgd.
Als ik in de Gray Board had gezeten...
…had ik geprotesteerd tegen de man die zich opstelde als openbaar aanklager.
Een man die niet door de commissie was aangesteld..
…maar door Lewis Strauss.
Wie was dat?
Wat zegt u?
Wie was dat? - Roger Robb.
Mrs Oppenheimer...
Had u een ledenkaart van de communistische partij?
Dat weet ik niet zeker.
Nou?
Toen u zich aanmeldde bij de partij..
…zult u geld hebben opgestuurd en een kaart hebben ontvangen, toch?
Sorry.
Het is allemaal zo lang geleden. Lang genoeg om het te vergeten.
Hebt u hem teruggestuurd of verscheurd? - Die vergeten kaart?
Uw ledenkaart van de partij. - Geen idee.
Is er een verschil tussen Sovjet-communisme en communisme?
Toen ik lid was, vond ik dat zeker verschillende dingen.
Ik vond dat de partij in de VS zich bezighield met binnenlandse problemen.
Dat geloof ik niet meer. Ik geloof dat het een wereldwijd netwerk is.
Dat geloof ik al sinds ik de partij 16 jaar geleden heb verlaten.
17 jaar geleden. Mijn fout.
Maar u zei.. - Sorry, 18 jaar.
18 jaar geleden.
Wist u dat uw man tot aan 1942 geld doneerde aan de Spaanse Burgeroorlog?
Ik wist dat hij dat af en toe deed.
Ook dat dat naar de communistische partij ging?
Bedoelt u niet 'via'?
Bedoelt u niet 'via de communistische partij'?
Ja. - Ja?
Kunnen we dan stellen dat uw man in 1942…
…nog steeds banden had met de communistische partij?
U hoeft daar niet met ja of nee op te antwoorden.
Dat weet ik, dank u.
Het gaat me om uw vraag. Die is onjuist geformuleerd.
Begrijpt u mijn vraag? - Ja.
Beantwoord hem dan. - Uw formulering bevalt me niet.
'Banden met de communistische partij.' Robert had geen banden met de partij.
Hij gaf geld voor Spaanse vluchtelingen.
Hij had een intellectuele interesse in het communisme.
Zijn er twee soorten communisten?
Intellectuele communisten en gewone rooie rakkers?
Daar heb ik geen antwoord op.
Ik ook niet.
Je kunt dit schijnproces niet winnen. De uitkomst staat al vast.
Waarom doe je jezelf dit aan?
Ik heb m'n redenen.
Prettige avond.
Hij heeft een punt.
Je begrijpt dit niet, Albert. - O nee?
Ik heb mijn land voorgoed moeten verlaten.
Je hebt je land een grote dienst bewezen. Als dit je beloning is...
…moet je het misschien de rug toekeren.
Ik hou van dit land. - Zeg dan dat ze naar de hel kunnen lopen.
Dit is niet langer een voordrachtshoorzitting…
…maar een proces over een proces.
Het helpt niet dat hij zegt dat u erachter zat.
Hij kan niks bewijzen. Al helemaal niet dat ik Borden dat dossier heb gegeven.
Dit is geen rechtbank. Er is geen bewijslast.
Ze veroordelen me niet.
Ze ontzeggen me alleen iets.
Waarom is Hill hier om mij zwart te maken?
Heeft iemand een reden nodig om te doen wat in zijn ogen juist is?
Oppenheimer heeft de wetenschappers vanaf het begin tegen me opgezet.
Ik weet niet wat hij tegen Einstein zei, maar die weigerde me aan te kijken.
Hij weet hoe je wetenschappers manipuleert.
In Los Alamos maakte hij misbruik van de naïviteit van wetenschappers...
…die dachten dat ze invloed kregen.
Maar zelf was hij absoluut niet naïef.
Hebt u tijdens uw werk aan de waterstofbom weleens morele twijfels gekend?
Uiteraard. - Maar u bleef eraan werken.
Omdat het om onderzoek ging, niet om het maken van een wapen.
Meer een academische verkenning.
Het is geen louter academische kwestie. Het gaat om leven en dood.
Tegen 1942 stimuleerde u de ontwikkeling actief, nietwaar?
Het was niet stimuleren, eerder eraan bijdragen.
Wanneer werden uw twijfels zo hevig dat u zich actief ging verzetten tegen de bom?
Toen werd gesuggereerd dat de VS ze hoe dan ook moest maken...
…zonder te kijken naar de balans tussen die wapens en atoomwapens.
Wat hebben morele twijfels daarmee te maken?
Wat ze daarmee te maken hebben?
Oppenheimer wilde de man zijn die de wereld voorgoed had veranderd.
Hij beweert dat hij de nucleaire geest weer in de fles wil krijgen.
Maar ik weet zeker dat J. Robert Oppenheimer...
…een volgende keer precies hetzelfde zou doen.
Hij heeft nooit gezegd dat hij spijt heeft van Hiroshima.
Hij zou het zo weer doen. Waarom?
Omdat het hem de belangrijkste man uit de geschiedenis van de mensheid maakte.
Wij hebben de atoombom ingezet...
U was zelfs betrokken bij het bepalen van het doelwit voor de bom op Japan.
U wist dat een atoombom op het door u gekozen doelwit…
…zou leiden tot duizenden dode of gewonde burgers. Correct?
Niet dat het er zo veel zouden zijn.
Hoeveel waren het er dan?
70.000. - In zowel Hiroshima als…
110.000 in totaal. - Op de dagen zelf?
Ja. - En in de weken en jaren daarna?
Ergens tussen de 50 en 100.000.
Minstens 220.000 doden.
Hebt u daar nog scrupules bij?
Heel erg.
Maar u zei hier ook dat de bom op Hiroshima een groot succes was.
Technisch wel. - Het was technisch een groot succes.
Het bespoedigde ook het eind van de oorlog.
Zou u een waterstofbom op Hiroshima hebben gesteund?
Dat zou onzinnig zijn.
Hoezo? - Het doelwit is te klein.
Als er wel een groot genoeg doelwit was geweest, was u er dan op tegen geweest?
Dat was toen niet aan de orde. - Ik vraag het u nu.
Hij had het zo gepland.
Hij wilde zich tooien met het geveinsde schuldbesef van de ijdeltuit.
Zich moreel superieur voordoen, ook al wist hij dat we niet anders konden.
Zou u scrupules hebben gehad bij een thermonucleaire bom op Japan?
Absoluut.
Had u dan geen scrupules bij een atoombom op Hiroshima?
We hebben onze... - Ik vraag het u.
Ik heb onze tegenargumenten uiteengezet, maar ik steunde ze niet.
Dus na drie jaar lang keihard werken aan die bom wilde u hem niet inzetten.
De minister van Oorlog vroeg me wat de wetenschappelijke visie was.
Ik heb hem de voors en tegens gegeven.
U steunde de atoombom op Japan.
Hoezo 'steunde'? - U bepaalde mede het doelwit.
Ik deed m'n werk. Ik bepaalde niet het beleid.
Ik had alles gedaan wat me gevraagd was. - Dan had u ook de H-bom gemaakt, toch?
Dat kon ik niet. - Dat vroeg ik niet.
In uw GAC-rapport van na de eerste Russische kernproef...
…stond dat een Superbom nooit gemaakt mocht worden.
Wat we... Wat ik bedoelde...
Wie? - Wat ik bedoelde…
Zouden de Russen dan niet juist alles op alles zetten?
Als wij hem zouden maken, zouden ze wel moeten.
Net als bij de atoombom was gebeurd.
Net als bij de atoombom. Precies.
Geen scrupules in 1945, heel veel scrupules in 1949.
Dr. Oppenheimer...
Wanneer ontstonden uw sterke morele overtuigingen jegens de waterstofbom?
Toen het me duidelijk werd…
…dat we elk wapen zouden gebruiken dat we hadden.
J. Robert Oppenheimer de martelaar. Ik gaf hem precies wat hij wilde:
Herinnerd worden voor Trinity. Niet voor Hiroshima.
En niet voor Nagasaki.
Hij zou me moeten bedanken.
Dat doet hij niet.
Hebben we nog genoeg stemmen of wordt het hoogtepunt van m'n carrière…
… de grootste publieke vernedering van m'n leven?
De hele Senaat gaat zo stemmen.
U gaat het net halen. - Roep dan de pers erbij.
Dr. J. Robert Oppenheimer, de commissie heeft getuigenissen gehoord van u…
…en van veel van uw huidige en voormalige collega's.
We zijn unaniem tot de conclusie gekomen dat u een loyaal burger bent.
Echter, in het licht van uw nog steeds bestaande contacten...
…en uw gebrek aan respect voor onze veiligheidsprotocollen...
…samen met uw enigszins verontrustende gedrag inzake het waterstofbomprogramma...
…en uw gebrek aan openheid bij het beantwoorden van sommige vragen…
…hebben we met twee stemmen tegen één besloten…
…u geen nieuwe security clearance te verlenen.
De volledige tekst, met tevens de afwijkende mening van Mr Evans...
…zal een dezer dagen aan de AEC worden verstrekt. Dat is alles.
Robert.
Haal de lakens niet naar binnen.
Twee minuten. Jullie kunnen zo een foto maken.
Is de uitslag bekend?
Er was minder steun dan verwacht.
Ik ben afgewezen. Toch?
Helaas wel.
Wie gaven de doorslag?
Drie man, onder aanvoering van een jonge senator uit Massachusetts.
Hij wil naam maken en is boos over wat u Oppenheimer hebt aangedaan.
Hoe heet hij?
Kennedy. John F. Kennedy.
Kitty?
Dacht je dat als je je met pek en veren zou laten besmeuren…
… de wereld je zou vergeven?
Dat zal niet gebeuren.
We zullen zien.
Je zei dat het wel goed zou komen.
Ik had ook niet alle feiten. - Ik heb wel een feit voor je.
Eisenhower heeft me vorig jaar de Medal of Freedom opgespeld..
…voor mijn inzet voor dit land.
Willen ze me niet in het kabinet?
Mij best. Misschien moeten ze dan Oppenheimer maar vragen.
Misschien doen ze dat wel.
Hij heeft de wetenschappers tegen me opgezet, Einstein als eerste.
Dat heb ik je verteld. Hij stond bij de vijver.
Dat klopt, maar niemand weet wat ze toen tegen elkaar zeiden.
Is het mogelijk dat ze het helemaal niet over u hadden?
Dat ze het hadden over iets…
… belangrijkers?
Albert.
De grote man.
Je hebt ooit een receptie voor me gegeven.
In Berkeley. Je gaf me een onderscheiding.
Jullie dachten dat ik niet langer begreep wat ik ooit zelf was begonnen.
Die onderscheiding was niet voor mij, maar voor jullie allemaal.
Nu is het jouw beurt...
…om om te gaan met de gevolgen van jouw prestatie.
En ooit, als ze je genoeg hebben gestraft...
…zullen ze voor jou zalm en aardappelsalade serveren.
Toespraken houden.
Je een medaille geven.
Hallo, Frank.
Als jij gelukkig bent, ben ik dat ook.
Ze geven je schouderklopjes en zeggen dat alles vergeven is.
Maar bedenk dan wel...
…dat het niet voor jou is.
Maar voor hen.
Toen ik naar je toe kwam met die berekeningen…
…dachten we dat we misschien met een kettingreactie…
…de hele wereld zouden vernietigen.
Dat staat me nog helder voor de geest. Hoezo?
Ik denk dat we dat gedaan hebben.
Vertaling: Peter Bosma