1
00:00:33,612 --> 00:00:36,012
Europa.

2
00:00:36,013 --> 00:00:40,612
De thuisbasis van meer
dan 700 miljoen mensen.

3
00:00:45,612 --> 00:00:50,612
Dit is een continent dat door de
mensheid werd getransformeerd.

4
00:00:55,612 --> 00:00:57,612
Het is een drukke wereld.

5
00:01:04,547 --> 00:01:06,612
Maar niet alles.

6
00:01:08,612 --> 00:01:13,611
Er zijn nog steeds waardevolle
wildernis gebieden

7
00:01:13,612 --> 00:01:18,013
en sommige zeer verrassende
dieren die er leven.

8
00:01:20,100 --> 00:01:24,100
EUROPA

9
00:01:37,612 --> 00:01:40,612
Bos bedekte ooit 80% van Europa.

10
00:01:44,613 --> 00:01:48,013
Nu blijft nog slechts de helft over.

11
00:02:09,612 --> 00:02:11,147
Een bruine beer.

12
00:02:15,612 --> 00:02:21,612
Een van de slechts 1500 die er nog
overblijven in de Finse bossen.

13
00:02:30,612 --> 00:02:34,746
Haar welpen zijn onlangs
uit hun kweekhol gekomen.

14
00:02:40,547 --> 00:02:45,612
De lange zomerdagen betekent dat
er veel tijd is om te spelen.

15
00:03:07,312 --> 00:03:08,812
Met twee onstuimige welpen...

16
00:03:11,612 --> 00:03:16,414
...loont het om te rusten, wanneer je kunt.

17
00:03:19,612 --> 00:03:23,147
Maar hun moeder moet op haar hoede zijn.

18
00:03:28,613 --> 00:03:31,612
De welpen hebben iets opgemerkt.

19
00:03:35,612 --> 00:03:39,612
Een groot mannetje, op zoek naar een partner.

20
00:03:46,612 --> 00:03:48,612
De welpen zijn niet van hem.

21
00:03:51,147 --> 00:03:53,612
Dus hij zou kunnen proberen hen te doden.

22
00:03:56,612 --> 00:03:58,612
Berenwelpen zijn uitstekende klimmers.

23
00:04:00,612 --> 00:04:04,612
En nu zijn ze buiten zijn
bereik, 15 meter hoog.

24
00:04:07,613 --> 00:04:11,612
Hun moeder waarschuwt hem
om op afstand te blijven.

25
00:04:16,612 --> 00:04:19,612
Maar de welpen komen te vlug naar beneden.

26
00:04:29,280 --> 00:04:31,612
Ze kan geen risico's lopen.

27
00:04:47,612 --> 00:04:50,612
Dat scheelde weinig.

28
00:05:06,880 --> 00:05:11,613
De Finse bossen geven ons een
glimp van hoe Europa ooit was.

29
00:05:14,013 --> 00:05:20,013
Een land van eindeloze wildernis, waar
grote dieren heinde en ver rondzwierven.

30
00:05:27,612 --> 00:05:32,612
In het noorden, reikt het continent
verder dan de poolcirkel.

31
00:05:46,880 --> 00:05:51,611
Hier wordt de hemel verlicht
door de aurora borealis,

32
00:05:51,612 --> 00:05:53,612
het noorderlicht.

33
00:05:58,612 --> 00:06:03,611
Triljoenen geladen deeltjes, uitgeworpen
door elektrische stormen op de zon,

34
00:06:03,612 --> 00:06:05,859
reageren met de atmosfeer van de Aarde

35
00:06:05,884 --> 00:06:08,636
om dit surrealistisch nachtelijk
spektakel te creëren.

36
00:06:13,612 --> 00:06:18,013
Maar tijdens de dag is dit een dor land.

37
00:06:28,147 --> 00:06:31,612
De Dovrefjell bergen van Noorwegen.

38
00:06:35,880 --> 00:06:39,611
Een van de laatste toevluchtsoorden
voor een dier dat ooit

39
00:06:39,612 --> 00:06:41,612
over heel Noord-Europa leefde.

40
00:06:50,612 --> 00:06:52,547
De muskusos.

41
00:07:12,612 --> 00:07:14,612
Deze stier is in zijn glorietijd.

42
00:07:16,612 --> 00:07:21,611
Hij beschermt de kudde en is
de vader van alle kalveren.

43
00:07:24,746 --> 00:07:27,612
Hij heeft een fel begeerde rang...

44
00:07:32,613 --> 00:07:38,013
...en dat betekent dat, in de paartijd,
hij te maken heeft met rivalen.

45
00:07:47,547 --> 00:07:48,612
En hier is er een.

46
00:08:06,612 --> 00:08:11,880
Het harken van de grond is een waarschuwing
aan andere mannetjes om weg te blijven.

47
00:08:13,612 --> 00:08:15,612
Maar sommigen negeren het.

48
00:08:22,147 --> 00:08:26,746
Hij heeft nu geen andere keuze
dan zijn kroon te verdedigen.

49
00:08:39,612 --> 00:08:41,280
De uitdager valt aan.

50
00:09:00,547 --> 00:09:03,013
Elk mannetje weegt bijna een halve ton.

51
00:09:17,612 --> 00:09:21,611
Deze conflicten zijn meestal kort en intens,

52
00:09:21,612 --> 00:09:24,612
maar deze keer niet.

53
00:09:29,613 --> 00:09:34,612
Terwijl zijn familie toekijkt,
geven geen van beiden het op.

54
00:09:36,612 --> 00:09:40,147
De stier zal uit al zijn
ervaring moeten puren.

55
00:09:53,613 --> 00:09:56,612
Maar hij begint terrein te verliezen.

56
00:10:11,612 --> 00:10:13,612
Nu wordt hij van opzij geramd.

57
00:10:14,612 --> 00:10:18,414
Als hij wordt verslagen,
verliest hij al zijn vrouwtjes.

58
00:10:25,612 --> 00:10:31,612
Met een laatste inspanning, duwt de
stier de uitdager terug de heuvel op.

59
00:10:43,612 --> 00:10:44,612
Het is voorbij.

60
00:10:48,612 --> 00:10:53,613
De oude stier verdedigde met succes
zijn rechten als hoofd van de familie.

61
00:11:00,612 --> 00:11:06,013
En de uitdager moet voor nog een jaar
terugkeren naar een eenzaam leven.

62
00:11:13,147 --> 00:11:18,547
Een van de laatst overgebleven wildernis-
gebieden in Europa ligt in het midden.

63
00:11:19,612 --> 00:11:25,414
Een bergketen van 1000 kilometer
uitgestrekt over acht landen.

64
00:11:26,612 --> 00:11:27,746
De Alpen.

65
00:11:38,612 --> 00:11:41,611
De bergketens van Europa mogen
dan onherbergzaam zijn,

66
00:11:41,612 --> 00:11:46,612
maar het wild heeft dit terrein
eeuwenlang met mensen gedeeld.

67
00:11:52,612 --> 00:11:57,612
Het is valavond in de bergdorpen
van Abruzzo, in Midden-Italië.

68
00:12:05,547 --> 00:12:07,611
En diep in de omliggende bossen,

69
00:12:07,612 --> 00:12:14,112
onthullen warmtebeeldcamera's de meest
ongrijpbare roofdieren van het continent.

70
00:12:26,612 --> 00:12:28,612
Wolven.

71
00:12:29,880 --> 00:12:33,612
Vlak aan de rand van het dorp.

72
00:12:43,414 --> 00:12:47,611
Het is midden in de winter, en het
is moeilijk om aan eten te komen.

73
00:12:48,613 --> 00:12:52,612
Deze roedel kan een week
lang niet gegeten hebben.

74
00:12:59,612 --> 00:13:04,612
Ze kunnen vele kilometers afleggen
in een nacht, op zoek naar prooi.

75
00:13:25,612 --> 00:13:27,612
Edelherten.

76
00:13:30,612 --> 00:13:32,612
Het is pikdonker.

77
00:13:35,612 --> 00:13:38,613
Perfecte omstandigheden voor een hinderlaag.

78
00:13:42,414 --> 00:13:43,612
Maar toch...

79
00:13:44,612 --> 00:13:47,746
...keren de kansen zich tegen de wolven.

80
00:13:57,612 --> 00:14:03,612
Een verkeerde voetstap, en ze hebben
het voordeel van de verrassing verloren.

81
00:14:19,612 --> 00:14:24,612
De herten verspreiden zich naar
de overkant van de berghelling.

82
00:14:36,612 --> 00:14:40,612
En tot overmaat van ramp,
wordt de jacht onderbroken.

83
00:14:49,612 --> 00:14:52,746
De herten zitten nu hoog op de berg.

84
00:14:56,612 --> 00:15:02,612
Maar de wolven gebruiken de weg
om sneller en in stilte te reizen.

85
00:15:18,612 --> 00:15:21,612
Zij slagen erin om boven de kudde te komen.

86
00:15:33,612 --> 00:15:36,612
Nu gaan ze toeslaan.

87
00:15:52,612 --> 00:15:55,612
De roedel moet één enkel dier afzonderen.

88
00:16:10,013 --> 00:16:13,611
Een wolf is wendbaarder in dichte bossen,

89
00:16:13,612 --> 00:16:16,612
maar een hert kan sneller
lopen op open terrein.

90
00:16:22,612 --> 00:16:28,612
Als ze eenmaal dichtbij zijn, drijft de
roedel het hert recht van de berg af.

91
00:16:31,147 --> 00:16:33,612
En nu is de kans groter om te struikelen.

92
00:16:43,613 --> 00:16:47,612
In dit geval blijkt de ijzige weg fataal.

93
00:16:54,612 --> 00:16:58,612
Maar de commotie heeft herdershonden
aangetrokken uit het nabijgelegen dorp.

94
00:17:01,612 --> 00:17:06,612
Ze werden gefokt ter bescherming
van het vee en jagen wolven weg.

95
00:17:23,612 --> 00:17:26,279
Door de prooi te verliezen
aan de herdershonden,

96
00:17:26,280 --> 00:17:30,612
zullen de wolven nog een
nacht langer honger lijden.

97
00:17:50,612 --> 00:17:55,612
Vandaag de dag, moet 'n groot deel van
Europa's wilde dieren samenleven met mensen.

98
00:18:00,547 --> 00:18:04,612
De meest flexibelen zijn
te vinden in onze steden.

99
00:18:10,746 --> 00:18:15,612
Gibraltar, aan de zuidpunt van het continent.

100
00:18:18,613 --> 00:18:21,746
De thuis van de enige apen van Europa.

101
00:18:26,612 --> 00:18:28,612
Berber-apen.

102
00:18:41,746 --> 00:18:45,414
Vier familie-groepen leven hier.

103
00:19:03,612 --> 00:19:08,611
In een makaken samenleving,
is er een strikte hiërarchie,

104
00:19:08,612 --> 00:19:12,013
en de status erbinnen wordt geërfd.

105
00:19:14,612 --> 00:19:18,612
Dit vrouwtje is net bevallen
van haar eerste baby.

106
00:19:20,612 --> 00:19:24,547
Ze staat aan de onderkant van de pikorde.

107
00:19:25,612 --> 00:19:27,880
Dus haar zoon ook.

108
00:19:43,612 --> 00:19:46,547
Ze worden voortdurend gepest...

109
00:19:52,880 --> 00:19:56,612
..en gedwongen om te leven
aan de rand van de troep.

110
00:20:02,612 --> 00:20:07,612
Als verschoppelingen is
hun enige troost elkaar.

111
00:20:17,414 --> 00:20:22,612
Hij werd weggegrist, gestolen
door een vrouwtje hoger in rang.

112
00:20:28,612 --> 00:20:33,612
Ze is kinderloos, en ze wil
een baby van haar eigen.

113
00:20:36,613 --> 00:20:38,612
Hij is maar een paar meter ver...

114
00:20:39,612 --> 00:20:42,546
...maar als zijn moeder dichter komt,

115
00:20:42,547 --> 00:20:45,612
kan de rest van de troep
haar wel eens aanvallen.

116
00:20:53,612 --> 00:20:57,611
De ontvoerster heeft nog nooit
voordien een baby opgevoed,

117
00:20:57,612 --> 00:21:00,613
dus deze is in gevaar.

118
00:21:08,612 --> 00:21:12,612
Ze zijn op weg naar een kabelbaantoren.

119
00:21:14,612 --> 00:21:17,612
De jonge moeder kan ze
niet uit haar zicht laten.

120
00:21:55,312 --> 00:21:56,612
Ze zitten 30 meter hoog.

121
00:21:58,612 --> 00:22:03,746
Als ze probeert haar baby te grijpen en
mislukt, kan hij zijn dood tegemoet vallen.

122
00:22:18,612 --> 00:22:22,612
De ontvoerster weigert om hem af te geven.

123
00:22:24,112 --> 00:22:26,945
Er is nog een laatste iets
dat een moeder kan proberen,

124
00:22:26,946 --> 00:22:31,612
en daarvoor moet ze een
andere makaak aanwerven.

125
00:22:48,612 --> 00:22:51,611
Nu begint de moeder haar
metgezel te vlooien

126
00:22:51,612 --> 00:22:54,612
in het volle zicht van de ontvoerster.

127
00:22:57,612 --> 00:23:00,611
Alle apen houden ervan om gevlooid te worden,

128
00:23:00,612 --> 00:23:03,612
zelfs door een lage-rang vrouwtje.

129
00:23:04,612 --> 00:23:07,612
Het is de basis voor vrede
in de makaken samenleving.

130
00:23:23,414 --> 00:23:27,880
Uiteindelijk is de drang om
mee te doen gewoon te sterk.

131
00:23:35,612 --> 00:23:37,112
De ontvoering is voorbij.

132
00:23:38,746 --> 00:23:44,280
En het jong kan terug in de
armen van zijn moeder klimmen.

133
00:24:02,612 --> 00:24:07,611
Er zijn zelfs plukjes wildernis
in de Europese steden.

134
00:24:09,880 --> 00:24:12,880
Groene oases tussen de stedelijke wildgroei.

135
00:24:17,147 --> 00:24:22,612
Wenen, in Oostenrijk, heeft meer dan
2.000 parken, tuinen en begraafplaatsen.

136
00:24:32,612 --> 00:24:38,147
En diep in het struikgewas,
een nogal ongewone bewoner.

137
00:24:48,612 --> 00:24:50,612
Een Europese hamster.

138
00:25:00,547 --> 00:25:04,612
Wilde hamsters zijn te vinden in
graslanden in heel Midden-Europa.

139
00:25:06,612 --> 00:25:09,612
Hier, in de stad, doen ze het zeer goed.

140
00:25:12,280 --> 00:25:16,611
Dit mannetje is op missie
om voedsel te vinden,

141
00:25:16,612 --> 00:25:20,612
en hij heeft zijn zinnen gezet
op één ding in het bijzonder.

142
00:25:21,612 --> 00:25:23,613
Verse bloemen.

143
00:25:29,612 --> 00:25:33,612
Om de winter te overleven,
moeten hamsters zich vetmesten.

144
00:25:35,414 --> 00:25:37,880
Dus er is geen tijd te verliezen.

145
00:25:52,746 --> 00:25:58,612
Het enige probleem, deze bloemen bevinden
zich in het gebied van een ander.

146
00:26:29,612 --> 00:26:33,612
Kerkhof-boeketten zijn de
moeite van een gevecht waard.

147
00:26:38,612 --> 00:26:43,612
De winnaar krijgt het grondgebied
en al het voedsel erin.

148
00:26:54,746 --> 00:26:57,612
De verliezer moet 'n haastige aftocht blazen.

149
00:27:07,613 --> 00:27:13,611
Maar de verleiding van verse
bloemblaadjes is gewoon te veel.

150
00:27:13,612 --> 00:27:14,612
Plan B.

151
00:27:15,612 --> 00:27:17,612
Sluipmodus.

152
00:27:28,612 --> 00:27:31,414
De kust ziet er veilig uit.

153
00:27:35,612 --> 00:27:38,013
Maar best geen risico's lopen.

154
00:27:53,613 --> 00:27:58,414
De truc is "in en uit" raken
voordat je gepakt wordt.

155
00:28:03,612 --> 00:28:07,612
En nu... dessert.

156
00:28:11,013 --> 00:28:16,612
Kaarsvet, het zit vol olie
en is hoog in calorieën.

157
00:28:35,147 --> 00:28:39,612
De wangen van een hamster kunnen een
kwart van zijn lichaamsgewicht dragen.

158
00:28:48,612 --> 00:28:50,612
Nog één mondvol.

159
00:28:59,612 --> 00:29:01,612
Oh, jee.

160
00:29:08,612 --> 00:29:14,147
Dikke wangen en smalle flessenhalzen,
hoe erg gênant.

161
00:29:26,612 --> 00:29:28,547
Missie volbracht.

162
00:29:35,612 --> 00:29:39,611
Het landschap in Europa
is drastisch veranderd,

163
00:29:39,612 --> 00:29:45,147
maar zijn gematigd klimaat is nog
steeds goed voor wilde dieren.

164
00:29:46,612 --> 00:29:49,013
Het continent heeft warme zomers...

165
00:29:51,547 --> 00:29:53,612
...en milde winters.

166
00:29:57,612 --> 00:30:02,612
Deze omstandigheden zijn een gevolg
van de positie op de aardbol...

167
00:30:04,612 --> 00:30:08,547
..en de invloed van de Golfstroom.

168
00:30:11,414 --> 00:30:16,546
Deze warmwater-stroming in de
Atlantische Oceaan verwarmt de lucht

169
00:30:16,547 --> 00:30:19,147
die vervolgens over het land waait.

170
00:30:29,612 --> 00:30:32,611
En elk jaar, helpt het
unieke klimaat van Europa

171
00:30:32,612 --> 00:30:36,612
om een buitengewoon
natuurgebeurtenis te activeren.

172
00:30:42,612 --> 00:30:44,612
De rivier de Tisza, in Hongarije.

173
00:30:48,612 --> 00:30:50,611
Gedurende enkele dagen in juni,

174
00:30:50,612 --> 00:30:54,346
wanneer de daglengte en de temperatuur
van het water precies goed zijn...

175
00:30:54,746 --> 00:30:58,612
...komen de grootste van
alle eendagsvliegen uit.

176
00:31:02,612 --> 00:31:06,879
Na drie jaar van voeden en
groeien op de rivierbedding,

177
00:31:06,880 --> 00:31:08,746
verschijnen de mannetjes eerst.

178
00:31:18,612 --> 00:31:21,611
Met nieuwe vleugels, kunnen ze
vliegen naar de oever van de rivier

179
00:31:21,612 --> 00:31:24,612
en ondergaan daar een laatste vervelling.

180
00:31:48,612 --> 00:31:51,146
Nu geslachtsrijp,

181
00:31:51,147 --> 00:31:54,146
hebben ze slechts één doel in het leven,

182
00:31:54,147 --> 00:31:56,612
een vrouwtje vinden.

183
00:32:05,147 --> 00:32:08,013
Elk mannetje heeft slechts drie uur te leven.

184
00:32:11,612 --> 00:32:15,612
En nu beginnen de vrouwtjes aan het
oppervlak van de rivier te verschijnen.

185
00:32:19,612 --> 00:32:23,612
De mannetjes schuimen over het
wateroppervlak, op zoek naar hen...

186
00:32:29,414 --> 00:32:33,547
..elk wanhopig om degene te
zijn die haar eitjes bevrucht.

187
00:32:36,612 --> 00:32:39,612
Elk vrouwtje wordt besprongen
zodra ze verschijnt.

188
00:32:51,612 --> 00:32:55,111
Met slechts enkele minuten leven
over, wordt voor elk mannetje,

189
00:32:55,112 --> 00:32:57,612
de concurrentie steeds urgenter.

190
00:33:04,612 --> 00:33:08,612
En al te snel is de tijd
van de mannetjes voorbij.

191
00:33:15,612 --> 00:33:17,612
Ze sterven allemaal.

192
00:33:29,612 --> 00:33:33,013
Maar de tocht van de vrouwtjes
is nog maar net begonnen.

193
00:33:45,612 --> 00:33:48,413
Nu dat ze gepaard hebben,

194
00:33:48,414 --> 00:33:50,612
beginnen ze stroomopwaarts te vliegen

195
00:33:50,613 --> 00:33:54,746
en blijven zowat 5 kilometer doorgaan.

196
00:34:16,547 --> 00:34:18,379
Op het hoogtepunt van het uitkomen,

197
00:34:18,380 --> 00:34:22,547
kunnen er maar liefst tien
miljoen insecten rondvliegen.

198
00:34:37,612 --> 00:34:43,612
Uitgeput, storten de vrouwtjes nu neer en
regenen naar beneden op het wateroppervlak.

199
00:34:46,612 --> 00:34:50,746
En als zij het raken, laten
ze elk duizenden eitjes vrij.

200
00:35:05,612 --> 00:35:07,879
Terwijl de eieren langzaam zinken,

201
00:35:07,880 --> 00:35:09,611
drijven ze stroomafwaarts,

202
00:35:09,612 --> 00:35:12,745
zodat tegen de tijd dat ze
de rivierbedding bereiken,

203
00:35:12,746 --> 00:35:18,414
zal het op precies dezelfde plek
zijn waar hun ouders uitkwamen.

204
00:35:23,414 --> 00:35:27,279
Slechts enkele uren nadat de
eerste eendagsvliegen verschenen,

205
00:35:27,280 --> 00:35:31,612
is deze grote uitbarsting van leven voorbij.

206
00:35:37,612 --> 00:35:42,414
Europa's uitgebreide waterwegen zijn
een paradijs voor wilde dieren.

207
00:35:43,612 --> 00:35:46,611
Een van de rijkste moeraslanden

208
00:35:46,612 --> 00:35:50,013
ligt aan de rand van de
Zwarte Zee, in Roemenië.

209
00:35:51,612 --> 00:35:54,612
De delta van de Donau.

210
00:35:58,280 --> 00:36:03,612
Trekvogels worden naar hier getrokken van
zo ver weg als Centraal-Afrika en Azië.

211
00:36:15,612 --> 00:36:17,746
Grote witte pelikanen.

212
00:36:23,612 --> 00:36:29,612
Elke zomer zwermt driekwart van de
wereldbevolking massaal naar de delta.

213
00:36:35,612 --> 00:36:39,611
Ze hebben duizenden mijlen
gevlogen om hier te komen,

214
00:36:39,612 --> 00:36:44,612
en zij zullen de zomer besteden met
smullen van de delta-rijkdommen.

215
00:37:10,280 --> 00:37:14,612
Om de beste vissen te vinden,
vliegen ze de lucht in.

216
00:37:34,147 --> 00:37:35,611
Vanop een halve mijl hoog,

217
00:37:35,612 --> 00:37:37,611
zoeken ze de hele delta af,

218
00:37:37,612 --> 00:37:39,612
300 kilometer breed.

219
00:37:53,880 --> 00:37:56,611
Ze kunnen geen individuele
vissen zien vanop deze hoogte,

220
00:37:56,612 --> 00:38:01,612
dus in plaats daarvan zoeken ze naar
anderen beneden die dat wel al deden.

221
00:38:05,613 --> 00:38:07,612
Aalscholvers.

222
00:38:10,612 --> 00:38:14,546
Ze duiken diep om de grootste
scholen te bereiken,

223
00:38:14,547 --> 00:38:16,612
en jagen ze naar het oppervlak.

224
00:38:24,612 --> 00:38:27,612
Enkele pelikanen landen...

225
00:38:30,612 --> 00:38:32,613
...en de anderen volgen al snel.

226
00:38:51,612 --> 00:38:54,880
De pelikanen nemen niet
rechtstreeks deel aan het feest.

227
00:38:59,612 --> 00:39:01,612
Ze beroven de gasten.

228
00:39:20,612 --> 00:39:25,446
Deze brutale tactiek laat elke pelikaan
toe om veel meer vis te vangen,

229
00:39:25,447 --> 00:39:29,612
veel sneller dan als ze zelf het werk deden.

230
00:39:54,612 --> 00:39:57,611
Zodra de scholen vis
geplunderd en verspreid zijn,

231
00:39:57,612 --> 00:40:00,280
ontsnappen de aalscholvers.

232
00:40:03,612 --> 00:40:08,746
En de pelikaan piraten vliegen weg,
op zoek naar hun volgende maaltijd.

233
00:40:16,612 --> 00:40:21,612
Water heeft het Europese landschap
op een andere manier vorm gegeven.

234
00:40:26,746 --> 00:40:31,612
Er is een uitgestrekte wildernis die
binnen de rotsen van het continent ligt.

235
00:40:38,612 --> 00:40:39,613
Grotten.

236
00:40:47,147 --> 00:40:53,280
Meer dan 12.000 zijn er ontdekt in de
Karst regio van Slovenië alleen al.

237
00:40:54,612 --> 00:40:58,612
Elk ervan werd uitgehold door water
gedurende miljoenen jaren...

238
00:41:00,612 --> 00:41:04,612
...en druppel per druppel gevormd.

239
00:41:11,612 --> 00:41:15,611
De grootste grot is meer
dan 22 kilometer lang,

240
00:41:15,612 --> 00:41:18,612
en er zijn er zeker veel meer
die nog op ontdekking wachten.

241
00:41:31,612 --> 00:41:37,612
Hier beneden leven enkele van de meest
gespecialiseerde dieren op de planeet.

242
00:41:42,612 --> 00:41:47,612
Elk jaar worden nieuwe soorten
in de Europese grotten ontdekt.

243
00:41:55,612 --> 00:41:59,612
Dit is een wereld die nog
steeds vele geheimen verbergt.

244
00:42:07,612 --> 00:42:09,611
In de diepste poelen

245
00:42:09,612 --> 00:42:14,612
liggen dieren op de loer waarvan ooit
werd gedacht dat het baby-draken waren.

246
00:42:35,013 --> 00:42:39,279
Ze hebben pluimachtige kieuwen die hen in
staat stellen om onder water te ademen,

247
00:42:39,280 --> 00:42:40,612
evenals op het land.

248
00:42:44,613 --> 00:42:46,880
Ze zijn olmen.

249
00:42:53,612 --> 00:42:56,611
Ze zijn volledig blind,

250
00:42:56,612 --> 00:43:00,411
maar zintuiglijke putten rond
de mond stellen hen in staat om

251
00:43:00,412 --> 00:43:04,612
de zwakke elektrische stromen uitgestoten
door hun prooi te detecteren.

252
00:43:06,612 --> 00:43:10,612
Voedsel van welke aard dan ook,
is hier beneden moeilijk te vinden.

253
00:43:12,612 --> 00:43:16,611
Maar een olm kan een decennium
verder zonder een maaltijd...

254
00:43:16,612 --> 00:43:19,612
..en worden een eeuw oud.

255
00:43:28,612 --> 00:43:33,280
De wereld van de olmen is millennia
lang nagenoeg ongewijzigd gebleven.

256
00:43:35,612 --> 00:43:41,013
Er boven is Europa echter
onherkenbaar veranderd.

257
00:43:46,612 --> 00:43:52,414
Het landschap werd door de mens veranderd.

258
00:43:54,280 --> 00:43:59,613
Beschermde natuur bestrijkt nu
minder dan 4% van het oppervlak.

259
00:44:01,612 --> 00:44:08,013
Het verdwijnen van de wildernis had
katastrofale gevolgen voor wilde dieren.

260
00:44:14,013 --> 00:44:18,612
Een vijfde van de Europese
dieren worden nu bedreigd.

261
00:44:26,612 --> 00:44:29,612
Sommigen wankelen vlak aan
de rand van het uitsterven.

262
00:44:33,612 --> 00:44:36,013
De Iberische lynx.

263
00:44:39,612 --> 00:44:42,612
Een van de meest bedreigde katten ter wereld.

264
00:44:46,612 --> 00:44:49,146
In minder dan twee decennia,

265
00:44:49,147 --> 00:44:53,612
daalde de lynx populatie met bijna 90%.

266
00:44:57,414 --> 00:45:02,612
Op een gegeven moment, waren
er minder dan 100 individuen.

267
00:45:18,147 --> 00:45:20,611
Vandaag de dag ligt hun laatste bolwerk

268
00:45:20,612 --> 00:45:25,612
in de bergen van de Sierra de
Andujar, in zuidelijk Spanje.

269
00:45:28,612 --> 00:45:33,612
Hier werd een natuurpark opgericht
om de lynx te helpen beschermen.

270
00:45:39,612 --> 00:45:42,612
Met slechts 40 kilometer breed, is het klein.

271
00:45:46,612 --> 00:45:50,547
Maar voor dit mannetje, is het net genoeg.

272
00:46:04,612 --> 00:46:06,612
Hij woont hier al zijn hele leven.

273
00:46:09,612 --> 00:46:16,112
Met tien jaar oud, bereikte hij een
opmerkelijke leeftijd voor een wilde lynx.

274
00:46:24,147 --> 00:46:28,612
Vroeger vervolgd, wordt hij nu beschermd.

275
00:46:41,612 --> 00:46:46,611
Voor dit oude mannetje, en de
hele Europese lynx populatie,

276
00:46:46,612 --> 00:46:50,612
kan dit het begin zijn
van een nieuw hoofdstuk.

277
00:46:59,280 --> 00:47:04,611
Alleen al dit jaar, werden er
bijna 200 kittens geboren,

278
00:47:04,612 --> 00:47:09,612
en is de populatie gestegen tot meer dan 700.

279
00:47:15,612 --> 00:47:18,611
Maar het lot van de Iberische lynx,

280
00:47:18,612 --> 00:47:21,611
en inderdaad van alle
Europese dieren in het wild,

281
00:47:21,612 --> 00:47:24,013
is verre van zeker.

282
00:47:26,414 --> 00:47:29,879
Het continent is inmiddels zo
veranderd door de mens

283
00:47:29,880 --> 00:47:34,612
dat veel van de diersoorten worden bedreigd.

284
00:47:37,612 --> 00:47:42,611
Enkel door het beschermen van de
weinige wildernissen die overblijven

285
00:47:42,612 --> 00:47:46,611
en het creëren van nieuwe wilde ruimtes

286
00:47:46,612 --> 00:47:51,612
kunnen we een toekomst verzekeren voor
de kostbare wilde dieren in Europa.

287
00:48:03,000 --> 00:48:05,300
EUROPA
OP LOCATIE

288
00:48:09,613 --> 00:48:13,612
Europese roofdieren zijn
zeldzaam en ongrijpbaar...

289
00:48:16,612 --> 00:48:20,612
..en geen enkel meer dan de Iberische lynx...

290
00:48:22,612 --> 00:48:24,012
...en de grijze wolf.

291
00:48:25,612 --> 00:48:28,611
Hen simpelweg vinden kan al moeilijk zijn...

292
00:48:28,612 --> 00:48:31,612
Het is nu volledig pikdonker.

293
00:48:34,612 --> 00:48:35,612
laat staan hen filmen.

294
00:48:35,613 --> 00:48:41,612
We pakken de uitrusting in...
alweer, omdat het regent... alweer.

295
00:48:42,612 --> 00:48:45,746
Twee ploegen gaan op weg
naar verschillende landen...

296
00:48:47,613 --> 00:48:51,146
..gewapend met andere technologie,

297
00:48:51,147 --> 00:48:54,613
maar verenigd door één enkele missie.

298
00:48:58,612 --> 00:49:03,611
Eén team reisde naar het hart
van de Apennijnen in Italië,

299
00:49:03,612 --> 00:49:06,613
waar wolf-waarnemingen waren gemeld.

300
00:49:15,280 --> 00:49:18,413
Gebruikmakend van de
nieuwste thermische camera's,

301
00:49:18,414 --> 00:49:21,611
zal het team in staat zijn om de
wolven in het donker te filmen,

302
00:49:21,612 --> 00:49:23,612
wanneer ze het meest actief zijn.

303
00:49:26,612 --> 00:49:31,611
Dit is nogal een beest van een camera,
maar hij kan goed in de verte zien.

304
00:49:31,612 --> 00:49:36,612
Dus als er iets warmbloedigs verschijnt
in het landschap, zal ik het zeker zien.

305
00:49:37,612 --> 00:49:40,612
We hebben nu enkel maar die
kleine meevaller nodig.

306
00:49:42,280 --> 00:49:44,612
Maar het geluk is niet aan hun kant.

307
00:49:48,612 --> 00:49:54,611
Hou je vast aan je bretellen,
het waait daar vreselijk.

308
00:49:54,612 --> 00:49:59,013
Ik denk dat deze schuilplek gewoon
letterlijk van de berg wordt geblazen.

309
00:50:01,547 --> 00:50:05,612
In Spanje heeft het lynx-team
een andere aanpak.

310
00:50:07,612 --> 00:50:11,745
Camera vallen, en veel.

311
00:50:11,746 --> 00:50:14,611
Dus we hebben één camera hier,

312
00:50:14,612 --> 00:50:17,611
één camera verborgen in de olijfgaarden hier

313
00:50:17,612 --> 00:50:19,611
en één camera, die je zou kunnen zien,

314
00:50:19,612 --> 00:50:22,880
verborgen in de olijfgaarden daar.

315
00:50:25,612 --> 00:50:29,746
De ploeg zetten camera's waar
ook de lynx maar rondzwerft...

316
00:50:34,013 --> 00:50:38,280
...inclusief sommige
verrassend drukke locaties.

317
00:50:39,612 --> 00:50:42,146
We kregen te horen dat ze deze
onderdoorgangen gebruiken

318
00:50:42,147 --> 00:50:44,611
om onder deze enorme snelweg te geraken,

319
00:50:44,612 --> 00:50:47,611
dus we gaan uitzoeken waar
we onze camera's zetten

320
00:50:47,612 --> 00:50:51,611
en hopelijk filmen we ze rondlopend
in deze stedelijke omgeving.

321
00:50:51,612 --> 00:50:53,611
Om voldoende filmbeelden vast te leggen,

322
00:50:53,612 --> 00:50:58,611
moeten de camera's zes maanden
op het terrein worden gelaten.

323
00:50:58,612 --> 00:51:03,612
Met de laatste opgezet,
begint het lange wachten.

324
00:51:08,280 --> 00:51:13,611
In de bergen van Italië,
is het weer verbeterd,

325
00:51:13,612 --> 00:51:15,612
maar dat is alles.

326
00:51:16,612 --> 00:51:21,012
We zijn dus ongeveer halverwege de opname
nu, en we weten niet waar de wolven zijn.

327
00:51:21,013 --> 00:51:24,611
Ik ben behoorlijk uitgeput.

328
00:51:24,612 --> 00:51:27,879
Ga gewoon de hele nacht hier blijven
scannen met de thermische camera

329
00:51:27,880 --> 00:51:32,211
en hopen dat er wat wolven
op het toneel verschijnen.

330
00:51:32,212 --> 00:51:34,512
Het is echt moeilijk
wanneer er niets gebeurt.

331
00:51:38,512 --> 00:51:43,212
Maar uiteindelijk, een veelbelovende
hint op een onverwachte locatie.

332
00:51:46,312 --> 00:51:49,611
We kregen gisteravond 'n rapport dat
er 'n wolf werd gedood op de weg,

333
00:51:49,612 --> 00:51:52,611
dus, weet je, we zijn de wildernis ingegaan

334
00:51:52,612 --> 00:51:54,611
om proberen wolven te vinden,

335
00:51:54,612 --> 00:51:57,512
terwijl ze in feite op onze
stoep in het dorp zaten.

336
00:51:58,747 --> 00:52:03,146
De wolven moeten vanaf daar op de herten
hebben gejaagd, en hij probeerde te springen.

337
00:52:03,147 --> 00:52:05,911
Maar hij kwam hier vast te
zitten vanwege al die vacht.

338
00:52:05,912 --> 00:52:10,079
Zie je, er is hier ook... ..ook wat...
wat wolvenvacht hier.

339
00:52:10,080 --> 00:52:12,761
Ik bedoel, het is het beste
teken van wolvenactiviteit

340
00:52:12,786 --> 00:52:14,811
die we hebben gezien sinds we hier zijn.

341
00:52:14,812 --> 00:52:17,611
Ik had alleen niet gedacht
dat het in het dorp zou zijn

342
00:52:17,612 --> 00:52:21,612
terwijl er zo veel kilometer
wildernis en bergen is.

343
00:52:22,612 --> 00:52:24,279
Ja, we veranderen van strategie.

344
00:52:24,280 --> 00:52:26,611
Ik heb de camera teams verplaatst

345
00:52:26,612 --> 00:52:29,611
naar een parkeerplaats boven
het dorp waar we verblijven,

346
00:52:29,612 --> 00:52:33,611
dewelke... ik kan zelfs niet helemaal
geloven dat ik 't zeg, maar,

347
00:52:33,612 --> 00:52:34,880
hopelijk wat zal opleveren.

348
00:52:37,612 --> 00:52:43,414
Tijd om de operatie te verplaatsen
naar de rand van het dorp.

349
00:52:51,013 --> 00:52:54,611
We zijn slechts op een steenworp
afstand van dat dorp vol met mensen.

350
00:52:54,612 --> 00:52:57,011
Ik kan... ik kan daar een wolf horen huilen,

351
00:52:57,012 --> 00:52:59,212
dus ik ben gehaast om de
camera op te stellen,

352
00:52:59,213 --> 00:53:02,511
want ik ben er vrij zeker van dat
we vrij snel wolven gaan zien.

353
00:53:07,414 --> 00:53:12,611
We hebben negen Europese wilde wolven

354
00:53:12,612 --> 00:53:15,611
die daar beneden in de vallei huilen.

355
00:53:15,612 --> 00:53:17,612
Ongelooflijk.

356
00:53:19,412 --> 00:53:23,012
Wie had gedacht dat je zoveel wolven
zo dicht bij de weg zou hebben?

357
00:53:23,013 --> 00:53:24,612
Er passeren auto's net onder mij.

358
00:53:26,612 --> 00:53:28,612
Het is gewoon mooi.

359
00:53:30,613 --> 00:53:32,611
Voor de lynx-team in Spanje,

360
00:53:32,612 --> 00:53:36,147
worden de dingen nog erger.

361
00:53:38,080 --> 00:53:42,611
We kwamen net naar hier om te ontdekken dat
onze camera vallen niet weerbestendig zijn.

362
00:53:42,612 --> 00:53:45,611
Alle elektronica en de printplaten
beginnen zich te roeren,

363
00:53:45,612 --> 00:53:49,612
dus we moeten alles eruit halen en we
zullen moeten kijken wat er scheelt.

364
00:53:53,612 --> 00:53:57,747
Het weer is al zo slecht geweest, er komt
zoveel regen naar beneden van de berg.

365
00:54:03,612 --> 00:54:09,012
De enige optie is om alle camera's
terug naar de basis te brengen.

366
00:54:09,013 --> 00:54:14,611
Ik doe ze open, laat ze opdrogen, zoek uit
waar het water binnenkomt en dicht ze af.

367
00:54:14,612 --> 00:54:19,611
Met tien camera vallen te herstellen,
werkt de ploeg de klok rond

368
00:54:19,612 --> 00:54:22,879
totdat de laatste klaar is.

369
00:54:22,880 --> 00:54:25,612
Het lijkt erop dat we klaar
zijn om te vertrekken.

370
00:54:27,612 --> 00:54:32,612
Maar het team kan de camera's niet opnieuw
opstellen, terwijl het nog regent.

371
00:54:34,612 --> 00:54:38,612
En het weer vertoont geen
tekenen van verbetering.

372
00:54:39,612 --> 00:54:43,146
We willen echt die lynx
vinden, maar zonder...

373
00:54:43,147 --> 00:54:46,611
...zonder een paar droge dagen
om het gereedschap op te zetten,

374
00:54:46,612 --> 00:54:48,612
zitten we ermee.

375
00:54:51,612 --> 00:54:54,612
Het enige wat we kunnen
doen is wachten, denk ik.

376
00:55:01,414 --> 00:55:06,311
Uiteindelijk zijn de regens voorbij en
kan de ploeg camera-vallen opstellen.

377
00:55:06,312 --> 00:55:07,312
Dit is de laatste.

378
00:55:07,313 --> 00:55:10,745
Ik ga hem sluiten, en dan gaan we
ze voor een maand ongemoeid laten.

379
00:55:10,746 --> 00:55:14,611
Het voelt echt passend om te
eindigen op een mooie zonnige dag

380
00:55:14,612 --> 00:55:16,612
met alles perfect werkend.

381
00:55:16,613 --> 00:55:20,611
Dus ik heb er alle vertrouwen
in en ben positief.

382
00:55:20,612 --> 00:55:23,612
Hopelijk zal dit ons wat
lynx-opnames opleveren.

383
00:55:28,612 --> 00:55:32,611
In Italië laten de thermische
camera's het team toe

384
00:55:32,612 --> 00:55:37,880
om, voor de eerste keer, het geheime leven
van de Europese wolven te onthullen.

385
00:55:40,414 --> 00:55:45,611
Blijkbaar leven ze veel dichter
bij huis dan iedereen dacht.

386
00:55:45,612 --> 00:55:48,611
Ze zitten gewoon zo dicht bij de weg.

387
00:55:48,612 --> 00:55:52,612
Je hebt het dorp in de achtergrond,
en ik kan de huizen zien.

388
00:55:52,613 --> 00:55:57,611
Er slapen overal mensen, en
toch zijn ze op hun gemak,

389
00:55:57,612 --> 00:56:02,280
zo zeker, dat ze niet gestoord worden
door de hele mensheid rondom hen.

390
00:56:06,612 --> 00:56:10,611
Het is gewoon geweldig voor mij dat ze
weten hoe ze uit het zicht moeten blijven

391
00:56:10,612 --> 00:56:13,547
maar toch zo dicht bij de mens zijn.

392
00:56:14,612 --> 00:56:16,611
Ze doen gewoon die nachtdienst,

393
00:56:16,612 --> 00:56:18,612
en dan versmelten ze gewoon in de schaduw.

394
00:56:20,612 --> 00:56:25,612
En het is niet enkel het wolventeam
dat verrassende ontdekkingen doet.

395
00:56:27,280 --> 00:56:32,611
Camera val beelden onthullen hoe
zeker de Iberische lynx is,

396
00:56:32,612 --> 00:56:34,612
met het leven naast mensen.

397
00:56:37,612 --> 00:56:42,411
En tegen het einde van de tocht heeft
het team een onvergetelijke ontmoeting.

398
00:56:42,412 --> 00:56:44,913
We zijn net wakker na
een verblijf in het huis,

399
00:56:44,938 --> 00:56:47,237
en we hebben vannacht een bezoeker gehad.

400
00:56:48,612 --> 00:56:55,112
Om een wilde lynx van zo dichtbij te
zien is, ja, helemaal wonderlijk.

401
00:56:55,280 --> 00:56:58,611
Het was een verrassende
openbaring voor beide teams

402
00:56:58,612 --> 00:57:02,279
om te ontdekken dat de meest ongrijpbare
roofdieren van het continent

403
00:57:02,280 --> 00:57:04,013
direct naast ons wonen.

404
00:57:11,612 --> 00:57:12,612
De volgende keer...

405
00:57:13,612 --> 00:57:16,280
...een land in constante verandering...

406
00:57:17,613 --> 00:57:22,612
...waar pionierende dieren het
beste maken van elke gelegenheid.

407
00:57:27,612 --> 00:57:30,147
Noord Amerika.