Europa.
De thuisbasis van meer dan 700 miljoen mensen.
Dit is een continent dat door de mensheid werd getransformeerd.
Het is een drukke wereld.
Maar niet alles.
Er zijn nog steeds waardevolle wildernis gebieden
en sommige zeer verrassende dieren die er leven.
EUROPA
Bos bedekte ooit 80% van Europa.
Nu blijft nog slechts de helft over.
Een bruine beer.
Een van de slechts 1500 die er nog overblijven in de Finse bossen.
Haar welpen zijn onlangs uit hun kweekhol gekomen.
De lange zomerdagen betekent dat er veel tijd is om te spelen.
Met twee onstuimige welpen...
...loont het om te rusten, wanneer je kunt.
Maar hun moeder moet op haar hoede zijn.
De welpen hebben iets opgemerkt.
Een groot mannetje, op zoek naar een partner.
De welpen zijn niet van hem.
Dus hij zou kunnen proberen hen te doden.
Berenwelpen zijn uitstekende klimmers.
En nu zijn ze buiten zijn bereik, 15 meter hoog.
Hun moeder waarschuwt hem om op afstand te blijven.
Maar de welpen komen te vlug naar beneden.
Ze kan geen risico's lopen.
Dat scheelde weinig.
De Finse bossen geven ons een glimp van hoe Europa ooit was.
Een land van eindeloze wildernis, waar grote dieren heinde en ver rondzwierven.
In het noorden, reikt het continent verder dan de poolcirkel.
Hier wordt de hemel verlicht door de aurora borealis,
het noorderlicht.
Triljoenen geladen deeltjes, uitgeworpen door elektrische stormen op de zon,
reageren met de atmosfeer van de Aarde
om dit surrealistisch nachtelijk spektakel te creëren.
Maar tijdens de dag is dit een dor land.
De Dovrefjell bergen van Noorwegen.
Een van de laatste toevluchtsoorden voor een dier dat ooit
over heel Noord-Europa leefde.
De muskusos.
Deze stier is in zijn glorietijd.
Hij beschermt de kudde en is de vader van alle kalveren.
Hij heeft een fel begeerde rang...
...en dat betekent dat, in de paartijd, hij te maken heeft met rivalen.
En hier is er een.
Het harken van de grond is een waarschuwing aan andere mannetjes om weg te blijven.
Maar sommigen negeren het.
Hij heeft nu geen andere keuze dan zijn kroon te verdedigen.
De uitdager valt aan.
Elk mannetje weegt bijna een halve ton.
Deze conflicten zijn meestal kort en intens,
maar deze keer niet.
Terwijl zijn familie toekijkt, geven geen van beiden het op.
De stier zal uit al zijn ervaring moeten puren.
Maar hij begint terrein te verliezen.
Nu wordt hij van opzij geramd.
Als hij wordt verslagen, verliest hij al zijn vrouwtjes.
Met een laatste inspanning, duwt de stier de uitdager terug de heuvel op.
Het is voorbij.
De oude stier verdedigde met succes zijn rechten als hoofd van de familie.
En de uitdager moet voor nog een jaar terugkeren naar een eenzaam leven.
Een van de laatst overgebleven wildernis- gebieden in Europa ligt in het midden.
Een bergketen van 1000 kilometer uitgestrekt over acht landen.
De Alpen.
De bergketens van Europa mogen dan onherbergzaam zijn,
maar het wild heeft dit terrein eeuwenlang met mensen gedeeld.
Het is valavond in de bergdorpen van Abruzzo, in Midden-Italië.
En diep in de omliggende bossen,
onthullen warmtebeeldcamera's de meest ongrijpbare roofdieren van het continent.
Wolven.
Vlak aan de rand van het dorp.
Het is midden in de winter, en het is moeilijk om aan eten te komen.
Deze roedel kan een week lang niet gegeten hebben.
Ze kunnen vele kilometers afleggen in een nacht, op zoek naar prooi.
Edelherten.
Het is pikdonker.
Perfecte omstandigheden voor een hinderlaag.
Maar toch...
...keren de kansen zich tegen de wolven.
Een verkeerde voetstap, en ze hebben het voordeel van de verrassing verloren.
De herten verspreiden zich naar de overkant van de berghelling.
En tot overmaat van ramp, wordt de jacht onderbroken.
De herten zitten nu hoog op de berg.
Maar de wolven gebruiken de weg om sneller en in stilte te reizen.
Zij slagen erin om boven de kudde te komen.
Nu gaan ze toeslaan.
De roedel moet één enkel dier afzonderen.
Een wolf is wendbaarder in dichte bossen,
maar een hert kan sneller lopen op open terrein.
Als ze eenmaal dichtbij zijn, drijft de roedel het hert recht van de berg af.
En nu is de kans groter om te struikelen.
In dit geval blijkt de ijzige weg fataal.
Maar de commotie heeft herdershonden aangetrokken uit het nabijgelegen dorp.
Ze werden gefokt ter bescherming van het vee en jagen wolven weg.
Door de prooi te verliezen aan de herdershonden,
zullen de wolven nog een nacht langer honger lijden.
Vandaag de dag, moet 'n groot deel van Europa's wilde dieren samenleven met mensen.
De meest flexibelen zijn te vinden in onze steden.
Gibraltar, aan de zuidpunt van het continent.
De thuis van de enige apen van Europa.
Berber-apen.
Vier familie-groepen leven hier.
In een makaken samenleving, is er een strikte hiërarchie,
en de status erbinnen wordt geërfd.
Dit vrouwtje is net bevallen van haar eerste baby.
Ze staat aan de onderkant van de pikorde.
Dus haar zoon ook.
Ze worden voortdurend gepest...
..en gedwongen om te leven aan de rand van de troep.
Als verschoppelingen is hun enige troost elkaar.
Hij werd weggegrist, gestolen door een vrouwtje hoger in rang.
Ze is kinderloos, en ze wil een baby van haar eigen.
Hij is maar een paar meter ver...
...maar als zijn moeder dichter komt,
kan de rest van de troep haar wel eens aanvallen.
De ontvoerster heeft nog nooit voordien een baby opgevoed,
dus deze is in gevaar.
Ze zijn op weg naar een kabelbaantoren.
De jonge moeder kan ze niet uit haar zicht laten.
Ze zitten 30 meter hoog.
Als ze probeert haar baby te grijpen en mislukt, kan hij zijn dood tegemoet vallen.
De ontvoerster weigert om hem af te geven.
Er is nog een laatste iets dat een moeder kan proberen,
en daarvoor moet ze een andere makaak aanwerven.
Nu begint de moeder haar metgezel te vlooien
in het volle zicht van de ontvoerster.
Alle apen houden ervan om gevlooid te worden,
zelfs door een lage-rang vrouwtje.
Het is de basis voor vrede in de makaken samenleving.
Uiteindelijk is de drang om mee te doen gewoon te sterk.
De ontvoering is voorbij.
En het jong kan terug in de armen van zijn moeder klimmen.
Er zijn zelfs plukjes wildernis in de Europese steden.
Groene oases tussen de stedelijke wildgroei.
Wenen, in Oostenrijk, heeft meer dan 2.000 parken, tuinen en begraafplaatsen.
En diep in het struikgewas, een nogal ongewone bewoner.
Een Europese hamster.
Wilde hamsters zijn te vinden in graslanden in heel Midden-Europa.
Hier, in de stad, doen ze het zeer goed.
Dit mannetje is op missie om voedsel te vinden,
en hij heeft zijn zinnen gezet op één ding in het bijzonder.
Verse bloemen.
Om de winter te overleven, moeten hamsters zich vetmesten.
Dus er is geen tijd te verliezen.
Het enige probleem, deze bloemen bevinden zich in het gebied van een ander.
Kerkhof-boeketten zijn de moeite van een gevecht waard.
De winnaar krijgt het grondgebied en al het voedsel erin.
De verliezer moet 'n haastige aftocht blazen.
Maar de verleiding van verse bloemblaadjes is gewoon te veel.
Plan B.
Sluipmodus.
De kust ziet er veilig uit.
Maar best geen risico's lopen.
De truc is "in en uit" raken voordat je gepakt wordt.
En nu... dessert.
Kaarsvet, het zit vol olie en is hoog in calorieën.
De wangen van een hamster kunnen een kwart van zijn lichaamsgewicht dragen.
Nog één mondvol.
Oh, jee.
Dikke wangen en smalle flessenhalzen, hoe erg gênant.
Missie volbracht.
Het landschap in Europa is drastisch veranderd,
maar zijn gematigd klimaat is nog steeds goed voor wilde dieren.
Het continent heeft warme zomers...
...en milde winters.
Deze omstandigheden zijn een gevolg van de positie op de aardbol...
..en de invloed van de Golfstroom.
Deze warmwater-stroming in de Atlantische Oceaan verwarmt de lucht
die vervolgens over het land waait.
En elk jaar, helpt het unieke klimaat van Europa
om een buitengewoon natuurgebeurtenis te activeren.
De rivier de Tisza, in Hongarije.
Gedurende enkele dagen in juni,
wanneer de daglengte en de temperatuur van het water precies goed zijn...
...komen de grootste van alle eendagsvliegen uit.
Na drie jaar van voeden en groeien op de rivierbedding,
verschijnen de mannetjes eerst.
Met nieuwe vleugels, kunnen ze vliegen naar de oever van de rivier
en ondergaan daar een laatste vervelling.
Nu geslachtsrijp,
hebben ze slechts één doel in het leven,
een vrouwtje vinden.
Elk mannetje heeft slechts drie uur te leven.
En nu beginnen de vrouwtjes aan het oppervlak van de rivier te verschijnen.
De mannetjes schuimen over het wateroppervlak, op zoek naar hen...
..elk wanhopig om degene te zijn die haar eitjes bevrucht.
Elk vrouwtje wordt besprongen zodra ze verschijnt.
Met slechts enkele minuten leven over, wordt voor elk mannetje,
de concurrentie steeds urgenter.
En al te snel is de tijd van de mannetjes voorbij.
Ze sterven allemaal.
Maar de tocht van de vrouwtjes is nog maar net begonnen.
Nu dat ze gepaard hebben,
beginnen ze stroomopwaarts te vliegen
en blijven zowat 5 kilometer doorgaan.
Op het hoogtepunt van het uitkomen,
kunnen er maar liefst tien miljoen insecten rondvliegen.
Uitgeput, storten de vrouwtjes nu neer en regenen naar beneden op het wateroppervlak.
En als zij het raken, laten ze elk duizenden eitjes vrij.
Terwijl de eieren langzaam zinken,
drijven ze stroomafwaarts,
zodat tegen de tijd dat ze de rivierbedding bereiken,
zal het op precies dezelfde plek zijn waar hun ouders uitkwamen.
Slechts enkele uren nadat de eerste eendagsvliegen verschenen,
is deze grote uitbarsting van leven voorbij.
Europa's uitgebreide waterwegen zijn een paradijs voor wilde dieren.
Een van de rijkste moeraslanden
ligt aan de rand van de Zwarte Zee, in Roemenië.
De delta van de Donau.
Trekvogels worden naar hier getrokken van zo ver weg als Centraal-Afrika en Azië.
Grote witte pelikanen.
Elke zomer zwermt driekwart van de wereldbevolking massaal naar de delta.
Ze hebben duizenden mijlen gevlogen om hier te komen,
en zij zullen de zomer besteden met smullen van de delta-rijkdommen.
Om de beste vissen te vinden, vliegen ze de lucht in.
Vanop een halve mijl hoog,
zoeken ze de hele delta af,
300 kilometer breed.
Ze kunnen geen individuele vissen zien vanop deze hoogte,
dus in plaats daarvan zoeken ze naar anderen beneden die dat wel al deden.
Aalscholvers.
Ze duiken diep om de grootste scholen te bereiken,
en jagen ze naar het oppervlak.
Enkele pelikanen landen...
...en de anderen volgen al snel.
De pelikanen nemen niet rechtstreeks deel aan het feest.
Ze beroven de gasten.
Deze brutale tactiek laat elke pelikaan toe om veel meer vis te vangen,
veel sneller dan als ze zelf het werk deden.
Zodra de scholen vis geplunderd en verspreid zijn,
ontsnappen de aalscholvers.
En de pelikaan piraten vliegen weg, op zoek naar hun volgende maaltijd.
Water heeft het Europese landschap op een andere manier vorm gegeven.
Er is een uitgestrekte wildernis die binnen de rotsen van het continent ligt.
Grotten.
Meer dan 12.000 zijn er ontdekt in de Karst regio van Slovenië alleen al.
Elk ervan werd uitgehold door water gedurende miljoenen jaren...
...en druppel per druppel gevormd.
De grootste grot is meer dan 22 kilometer lang,
en er zijn er zeker veel meer die nog op ontdekking wachten.
Hier beneden leven enkele van de meest gespecialiseerde dieren op de planeet.
Elk jaar worden nieuwe soorten in de Europese grotten ontdekt.
Dit is een wereld die nog steeds vele geheimen verbergt.
In de diepste poelen
liggen dieren op de loer waarvan ooit werd gedacht dat het baby-draken waren.
Ze hebben pluimachtige kieuwen die hen in staat stellen om onder water te ademen,
evenals op het land.
Ze zijn olmen.
Ze zijn volledig blind,
maar zintuiglijke putten rond de mond stellen hen in staat om
de zwakke elektrische stromen uitgestoten door hun prooi te detecteren.
Voedsel van welke aard dan ook, is hier beneden moeilijk te vinden.
Maar een olm kan een decennium verder zonder een maaltijd...
..en worden een eeuw oud.
De wereld van de olmen is millennia lang nagenoeg ongewijzigd gebleven.
Er boven is Europa echter onherkenbaar veranderd.
Het landschap werd door de mens veranderd.
Beschermde natuur bestrijkt nu minder dan 4% van het oppervlak.
Het verdwijnen van de wildernis had katastrofale gevolgen voor wilde dieren.
Een vijfde van de Europese dieren worden nu bedreigd.
Sommigen wankelen vlak aan de rand van het uitsterven.
De Iberische lynx.
Een van de meest bedreigde katten ter wereld.
In minder dan twee decennia,
daalde de lynx populatie met bijna 90%.
Op een gegeven moment, waren er minder dan 100 individuen.
Vandaag de dag ligt hun laatste bolwerk
in de bergen van de Sierra de Andujar, in zuidelijk Spanje.
Hier werd een natuurpark opgericht om de lynx te helpen beschermen.
Met slechts 40 kilometer breed, is het klein.
Maar voor dit mannetje, is het net genoeg.
Hij woont hier al zijn hele leven.
Met tien jaar oud, bereikte hij een opmerkelijke leeftijd voor een wilde lynx.
Vroeger vervolgd, wordt hij nu beschermd.
Voor dit oude mannetje, en de hele Europese lynx populatie,
kan dit het begin zijn van een nieuw hoofdstuk.
Alleen al dit jaar, werden er bijna 200 kittens geboren,
en is de populatie gestegen tot meer dan 700.
Maar het lot van de Iberische lynx,
en inderdaad van alle Europese dieren in het wild,
is verre van zeker.
Het continent is inmiddels zo veranderd door de mens
dat veel van de diersoorten worden bedreigd.
Enkel door het beschermen van de weinige wildernissen die overblijven
en het creëren van nieuwe wilde ruimtes
kunnen we een toekomst verzekeren voor de kostbare wilde dieren in Europa.
EUROPA OP LOCATIE
Europese roofdieren zijn zeldzaam en ongrijpbaar...
..en geen enkel meer dan de Iberische lynx...
...en de grijze wolf.
Hen simpelweg vinden kan al moeilijk zijn...
Het is nu volledig pikdonker.
laat staan hen filmen.
We pakken de uitrusting in... alweer, omdat het regent... alweer.
Twee ploegen gaan op weg naar verschillende landen...
..gewapend met andere technologie,
maar verenigd door één enkele missie.
Eén team reisde naar het hart van de Apennijnen in Italië,
waar wolf-waarnemingen waren gemeld.
Gebruikmakend van de nieuwste thermische camera's,
zal het team in staat zijn om de wolven in het donker te filmen,
wanneer ze het meest actief zijn.
Dit is nogal een beest van een camera, maar hij kan goed in de verte zien.
Dus als er iets warmbloedigs verschijnt in het landschap, zal ik het zeker zien.
We hebben nu enkel maar die kleine meevaller nodig.
Maar het geluk is niet aan hun kant.
Hou je vast aan je bretellen, het waait daar vreselijk.
Ik denk dat deze schuilplek gewoon letterlijk van de berg wordt geblazen.
In Spanje heeft het lynx-team een andere aanpak.
Camera vallen, en veel.
Dus we hebben één camera hier,
één camera verborgen in de olijfgaarden hier
en één camera, die je zou kunnen zien,
verborgen in de olijfgaarden daar.
De ploeg zetten camera's waar ook de lynx maar rondzwerft...
...inclusief sommige verrassend drukke locaties.
We kregen te horen dat ze deze onderdoorgangen gebruiken
om onder deze enorme snelweg te geraken,
dus we gaan uitzoeken waar we onze camera's zetten
en hopelijk filmen we ze rondlopend in deze stedelijke omgeving.
Om voldoende filmbeelden vast te leggen,
moeten de camera's zes maanden op het terrein worden gelaten.
Met de laatste opgezet, begint het lange wachten.
In de bergen van Italië, is het weer verbeterd,
maar dat is alles.
We zijn dus ongeveer halverwege de opname nu, en we weten niet waar de wolven zijn.
Ik ben behoorlijk uitgeput.
Ga gewoon de hele nacht hier blijven scannen met de thermische camera
en hopen dat er wat wolven op het toneel verschijnen.
Het is echt moeilijk wanneer er niets gebeurt.
Maar uiteindelijk, een veelbelovende hint op een onverwachte locatie.
We kregen gisteravond 'n rapport dat er 'n wolf werd gedood op de weg,
dus, weet je, we zijn de wildernis ingegaan
om proberen wolven te vinden,
terwijl ze in feite op onze stoep in het dorp zaten.
De wolven moeten vanaf daar op de herten hebben gejaagd, en hij probeerde te springen.
Maar hij kwam hier vast te zitten vanwege al die vacht.
Zie je, er is hier ook... ..ook wat... wat wolvenvacht hier.
Ik bedoel, het is het beste teken van wolvenactiviteit
die we hebben gezien sinds we hier zijn.
Ik had alleen niet gedacht dat het in het dorp zou zijn
terwijl er zo veel kilometer wildernis en bergen is.
Ja, we veranderen van strategie.
Ik heb de camera teams verplaatst
naar een parkeerplaats boven het dorp waar we verblijven,
dewelke... ik kan zelfs niet helemaal geloven dat ik 't zeg, maar,
hopelijk wat zal opleveren.
Tijd om de operatie te verplaatsen naar de rand van het dorp.
We zijn slechts op een steenworp afstand van dat dorp vol met mensen.
Ik kan... ik kan daar een wolf horen huilen,
dus ik ben gehaast om de camera op te stellen,
want ik ben er vrij zeker van dat we vrij snel wolven gaan zien.
We hebben negen Europese wilde wolven
die daar beneden in de vallei huilen.
Ongelooflijk.
Wie had gedacht dat je zoveel wolven zo dicht bij de weg zou hebben?
Er passeren auto's net onder mij.
Het is gewoon mooi.
Voor de lynx-team in Spanje,
worden de dingen nog erger.
We kwamen net naar hier om te ontdekken dat onze camera vallen niet weerbestendig zijn.
Alle elektronica en de printplaten beginnen zich te roeren,
dus we moeten alles eruit halen en we zullen moeten kijken wat er scheelt.
Het weer is al zo slecht geweest, er komt zoveel regen naar beneden van de berg.
De enige optie is om alle camera's terug naar de basis te brengen.
Ik doe ze open, laat ze opdrogen, zoek uit waar het water binnenkomt en dicht ze af.
Met tien camera vallen te herstellen, werkt de ploeg de klok rond
totdat de laatste klaar is.
Het lijkt erop dat we klaar zijn om te vertrekken.
Maar het team kan de camera's niet opnieuw opstellen, terwijl het nog regent.
En het weer vertoont geen tekenen van verbetering.
We willen echt die lynx vinden, maar zonder...
...zonder een paar droge dagen om het gereedschap op te zetten,
zitten we ermee.
Het enige wat we kunnen doen is wachten, denk ik.
Uiteindelijk zijn de regens voorbij en kan de ploeg camera-vallen opstellen.
Dit is de laatste.
Ik ga hem sluiten, en dan gaan we ze voor een maand ongemoeid laten.
Het voelt echt passend om te eindigen op een mooie zonnige dag
met alles perfect werkend.
Dus ik heb er alle vertrouwen in en ben positief.
Hopelijk zal dit ons wat lynx-opnames opleveren.
In Italië laten de thermische camera's het team toe
om, voor de eerste keer, het geheime leven van de Europese wolven te onthullen.
Blijkbaar leven ze veel dichter bij huis dan iedereen dacht.
Ze zitten gewoon zo dicht bij de weg.
Je hebt het dorp in de achtergrond, en ik kan de huizen zien.
Er slapen overal mensen, en toch zijn ze op hun gemak,
zo zeker, dat ze niet gestoord worden door de hele mensheid rondom hen.
Het is gewoon geweldig voor mij dat ze weten hoe ze uit het zicht moeten blijven
maar toch zo dicht bij de mens zijn.
Ze doen gewoon die nachtdienst,
en dan versmelten ze gewoon in de schaduw.
En het is niet enkel het wolventeam dat verrassende ontdekkingen doet.
Camera val beelden onthullen hoe zeker de Iberische lynx is,
met het leven naast mensen.
En tegen het einde van de tocht heeft het team een onvergetelijke ontmoeting.
We zijn net wakker na een verblijf in het huis,
en we hebben vannacht een bezoeker gehad.
Om een wilde lynx van zo dichtbij te zien is, ja, helemaal wonderlijk.
Het was een verrassende openbaring voor beide teams
om te ontdekken dat de meest ongrijpbare roofdieren van het continent
direct naast ons wonen.
De volgende keer...
...een land in constante verandering...
...waar pionierende dieren het beste maken van elke gelegenheid.
Noord Amerika.